گنبد کلیدر نیشابور

گنبد کلیدر نیشابور Gonbad – e Kəlidar –e Neyshabur (Iran - Neyshabur)

گنبد سنگی کلیدر، یکی از بناهای تاریخی بخش سرولایت شهرستان نیشابور است. قدمت این بنا که پلانی چهارطاقی‌مانند دارد، به قرن هشتم هجری می‌رسد. این بنا، که در روستای کلیدر واقع شده است.

این بنا در داخل روستای کلیدر در بخش سرولایت نیشابور واقع شده است. این بنا از تخته‌سنگ‌های صاف ساخته شده و دارای گنبدی کمخیز می‌باشد. این اثر به صورت یک چهارطاقی بوده که ضلع شرقی آن دارای جلوآمدگی به صورت ایوان ورودی احداث شده است. پلان بنا چهار ضلعی می باشد که توسط چهار فیلپوش و چهار طاقنما به هشت ضلعی تبدیل می‌شود. بنا چه در داخل و چه از خارج فاقد تزئینات می‌باشد.

در حال حاضر از ورودی ایوان بنا فقط دیوار‌های جانبی باقی مانده و سقف آن از بین رفته است. به دلیل فرسایش خاک و بالا آمدن خاک زمین‌های اطراف در حال حاضر ارتفاع این بنا از کف زمین‌های اطراف در حدود یک متر پایین‌تر می‌باشد. در داخل بقعه، یک سنگ قبر دیده می‌شود که به گفته اهالی روستا در گذشته در این محل دو سنگ بوده که یکی از آن‌ها به سرقت رفته است. در بخش شمالی بنا، یک خانه از خانه‌های روستا به دیواره بقعه چسبیده است و دیواره این دو بنا با هم مشترک می‌باشند. از شواهد امر مشخص است که در اطراف این بنا سازه‌هایی وجود داشته که از بین رفته‌اند و تنها آثاری از پی دیواره‌ها و قسمت پایین آن در ورودی‌های بنا مشهود می‌باشد. به طوری که در ایوان شرقی در نمای بیرونی، یک طاق‌نما دیده می‌شود که عنصر تزئینی اتاق جانبی محسوب می‌شود.

در زیرگنبد دو سنگ قبر بزرگ وجود داشته که به موزه نیشابور منتقل گردیده تاریخ یکی از سنگ‌ها که 902 هجری و دیـگری 912 هجری می‌باشد که هر دو دارای تزئینات زیبا می‌باشـند. فضای زیر گنبد به ابعاد 25 / 4 × 25 / 4 با چهار دهانه بزرگ و رفیع با قوس خناقی می‌باشد که از داخل با ایجاد چهار طاقنما و ورودی‌ها کوچک‌تر در آن تعبیه شده و قوس ورودی‌ها به صورت قوس کلیل در آمده است.

نمای سر در و ایوان آن با دهانه‌ای به عرض 5 / 2 متر و ارتفاع 35 / 4 سانتی متر که بالای ورودی بر پیشانی ایوان از داخل یک طاقنما ایجاد شده است. پلان بنا چهار گوش است و در ارتفاع 40 / 3 سانتی متری با ایجاد چهار فیلپوش و چهار طاقنما به ارتفاع 114 سانتی متر به هشت ضلعی و سپس به دایره تبدیل شده و در انتها گنبد بر آن استوار شده است. در گوشه‌ای از ضلع شمالی دیوار‌های جانبی باقی مانده ایوان ورودی، آثار لچکی باقی مانده و به نظر می‌رسد که سقف ایوان دارای تزئینات به شکل مقرنس و لچکی بوده است. این بنا به شماره 2378 و در تاریخ 23 / 5 / 1378 به ثبت رسیده است.

عملیات مرمت و بازسازی اثر تاریخی گنبد کلیدر در شهرستان نیشابور آغاز شد

 گنبد کلیدر بنای چهار طاقی زیبایی است که در روستای کلیدر نیشابور واقع شده و مصالح تشکیل دهنده آن شامل سنگ تراش داده در قسمت بدنه و قلوه سنگ در قسمت گنبدی است.

وجود تزیینات طاق، طاق نما و گوشه سازی های موجود در داخل بنا علاوه بر نشان دادن هنر معماری آن دوره، ارزش و اهمیت شخص مدفون در بنا را نشان می‌دهد.

 با وجود دو سنگ مقبره با کتیبه و نیز ویژگی منحصر بفرد این بنا می توان قدمت آن را به دوران تیموری نسبت داد که در اثر تاثیر شرایط جوی و عوامل طبیعی دچار آسیب شده است.

با پیگیری های اداره میراث فرهنگی و دهیاری منطقه عملیات مرمت و استحکام بخشی بنا هم اکنون آغاز شده و در حال انجام است.

روستای کلیدر از توابع بخش سرولایت شهرستان نیشابور استان خراسان رضوی است که در فاصله 90 کیلومتری شمال غربی شهرستان نیشابور و در آخرین سرحدات رشته کوه بینالود واقع شده است.

عکسی از گنبد کلیدر / عکس از محمد تاجیک/ شهریور 1397

روستای زیارت بخش سرولایت

روستای زیارت بخش سرولایت نیشابور

این روستا بر اساس سرشماری رسمی سال 1395 دارای 20 خانوار شامل 52 نفر جمعیت است که 23 نفر انها مرد و 29 نفر انها زن هستند.

این روستا در نزدیکی روستای کلیدر و در دامنه های سرسبز بینالود قرار دارد.

نمایی از زیارت گاه امامزاده یحیی(ع) و روستای زیارت

عکس از محمد تاجیک / شهریور 1397

نمایی از درخت عجیب اُرس(سروکوهی) در روستای زیارت

نمایی از درخت عجیب اُرس(سروکوهی) در روستای زیارت

این درخت اُرس در نزدیک قله در میان سنگ های کوهستان بینالود و در روستای زیارت رشد کرده و عمر آن حدود 400 سال تخمین زده می شود.

عکس:محمد تاجیک /یکشنبه 11 شهریور 1397

بهداشت و درمان نیشابور و ظلم به مردم

بهداشت و درمان نیشابور و ظلم به مردم  
ارتقاء شبکه بهداشت و درمان شهرستانها به دانشکده و دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی منجر به توسعه کیفی و کمی انکار ناپذیر خدمات بهداشتی و درمانی می شود.
در سال های گذشته در شهرستانهای  سبزوار ، تربت حیدریه و گناباد  در استان خراسان رضوی  و در شهرستانهای بجنورد و بیرجند در استانهای خراسان شمالی و جنوبی ، دانشکده های علوم پزشکی به دانشگاه ارتقا یافتند که این امر سبب بهبود امکانات و خدمات بهداشتی و درمانی در سطح بسیار عالی در این شهرستان ها گردید. اکنون سطح خدمات علوم پزشکی در نیشابور ، سطح دانشکده است و از این لحاظ با شهرستان های تربت جام و اسفراین  برابر هستیم.
شبکه بهداشت و درمان شهرستان نیشابور علی رغم استحقاق فراوان جمعیت بیش از نیم میلیون نفر و توانمندیهای اقتصادی و فرهنگی با تاخیر بیست ساله نسبت به شهرستانهای هم استانی و همجوار مانند سبزوار و گناباد و تقریبا همزمان با شبکه بهداشت و درمان تربت حیدریه به دانشکده علوم پزشکی در سال 1388 به دانشکده علوم پزشکی ارتقاء یافت.
پس از آن این بارقه امید در دل مردم شریف نیشابور دمیدن گرفت، که با ایجاد رشته پزشکی و رشته های مختلف بهداشت و تبدیل شدن به دانشگاه علوم پزشکی این اجحاف و بی عدالتی و عقب افتادگی که در حق مردم  صبور و فرهنگی نیشابور صورت گرفته است جبران گردد.
مسئولین دانشکده نيشابور سعی و تلاش  فراوانی را در جهت تخصیص زمین پردیس دانشگاه و شروع ساخت و سازهای مختلف در آنجا، تهیه و خرید فضای مناسب ترغیب ورود خیرین و جذب هیئت علمی کرده است.
متاسفانه درخواست های مکرر و پیگری های این دانشکده در جهت اخذ مجوز رشته های مختلف تا کنون به جایی نرسیده است و این در حالی است که شورای گسترش با تصویب رشته های جدید برای دانشکده علوم پزشکی تربت حیدریه و تبدیل آن دانشکده به دانشگاه علوم پزشکی در سال 1392 موافقت کرد.
با وجودی که هیئت امنا و هیئت جذب این دو دانشکده یکی است و به خوبی از توانمندیها و امکانات و هیئت علمی همدیگر مطلع بوده و به اذعان این دو هیات ، توانمندیها و پتانسیل لازم در نیشابور بسیار بیشتر است، با این وجود مجددا شاهد یک بی عدالتی چشمگیر دیگر در حق مردم مظلوم نیشابور شدیم که همچنان در بخش بهداشت و درمان باعث عقب افتادگی هرچه بیشتر در جهت ارائه خدمات بهداشتی و درمانی در نیشابور می شود.با آن حدود 5 سال است همه مسولین محلی و استانی داد سخن از لزوم ارتقای علوم پزشکی نیشابور به دانشگاه دارند اما گویا اراده ای ملی برای این امر دیده نمی شود و نیشابور همچنان باید در شاخص های علوم پزشکی به نسبت جمعیت خود در مقایسه با شاخص های کشوری و استانی ، بسیار عقب تر باشد.
 نگاهی مقایسه ای به تاسیس دانشگاه ها و دانشکده های علوم پزشکی استان های خراسان و جایگاه نیشابور
مشهد
از سال ۱۳۲۶ برای تکمیل آموزشگاه عالی بهداری و تبدیل آن به دانشکده پزشکی، مکاتبات و اقداماتی آغاز شد و سرانجام در همان سال موافقت هیأت دولت با تأسیس دانشگاه در مشهد جلب گردید و اساسنامه این دانشگاه مشتمل بر دانشکده‌های پزشکی، ادبیات و علوم معقول و منقول (الهیات و معارف اسلامی) تصویب گردید  
بعد از پیروزی انقلاب اسلامی و تغییرات کلی در بافت وزارتخانه‌ها، در سال 1364 دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور و علوم وابسته به آن از وزارت علوم و آموزش عالی منفک شد و با وزارت بهداری تواماً تحت عنوان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به کار خود ادامه داد .
با تاسیس دانشگاه علوم پزشکی خراسان رضوی در مشهد ، در تمامی شهرستان ها شبکه بهداشت و درمان شهرستان ها شکل گرفتند و تمامی شهرستان های خراسان بزرگ ، تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی مشهد قرار گرفتند.
بیرجند
 در سال ۱۳۶۴ و با تصویب وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ، دانشکده پزشکی بیرجند  تأسیس شد و در سال ۱۳۶۵ با پذیرش ۵۰ دانشجوی پزشکی و ۳۰ دانشجویی پرستاری، رسماً فعالیت خود را آغاز نمود و اینگونه بیرجند اولین شهرستان خراسان بود که خدمات درمانی آن از دانشگاه مشهد جدا شد.وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، در سال ۱۳۷۲ دانشکده علوم پزشکی بیرجند را به دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی بیرجند، ارتقا داد.
سبزوار
دانشگاه علوم پزشكي سبزواردرسال 1365باظرفيت 80 دانشجو تحت عنوان دانشكده پرستاري ومامايي سبزوارو زير نظردانشگاه علوم پزشكي مشهد تاسيس وعهده دار تربيت دانشجويان پرستاري ومامايي درمقطع كارداني گرديد.درسال 1373 دانشكده علوم پزشكي سبزوار مستقل گرديد. در سال 1387از دانشکده به دانشگاه ارتقا یافت.
گناباد
این دانشگاه در سال ۱۳۶۵ با عنوان دانشکده پرستاری و زیر نظر دانشگاه علوم پزشکی مشهد فعالیت خود را آغاز نمود . از سال ۱۳۷۴ با منفک شدن از دانشگاه علوم پزشکی مشهد ادامه فعالیت داد. در سال ۱۳۸۷ شورای عالی گسترش دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی کشور،
ارتقاء آن را به دانشگاه تصویب نمود.  
تربت حیدریه
در سال 1372 دانشکده پرستاری و مامایی تربت حیدریه به عنوان یک دانشکده اقماری  تاسیس شد و تحت نظر دانشگاه علوم پزشکی مشهد انجام وظیفه مینمود.دانشکده پرستاری و مامایی تربت حیدریه در1387  به دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ارتقاء یافته و از دانشگاه علوم پزشکی مشهد منفک گردید .شورای گسترش وزارت بهداشت ودرمان آموزش پزشکی در 1392  مجوزارتقای دانشکده به دانشگاه علوم پزشکی تربت حیدریه را نیز صادر نمود.
بجنورد
 دانشکده پرستاری بجنورد در سال 1370 تأسیس شد و تا قبل از تاسیس استان خراسان شمالی این دانشکده جزو دانشکده های اقماري دانشگاه علوم پزشکی مشهد محسوب می شد .
پس از استقلال استان خراسان شمالی در سال 1384 دانشکده علوم پزشکی خراسان شمالی تاسیس شد و پس از دو سال در سال 1387 دانشكده علوم پزشكي به دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی ارتقا یافت.
تربت جام  
دانشکده پرستاری و بهداشت تربت جام در دی ماه 1389 توسط وزیر محترم وقت افتتاح و مجوز تاسیس قطعی در تیرماه 1390 صادر شد. این دانشکده اقماری دانشگاه علوم پزشکی مشهد بود. در سال 1392 این دانشکده به دانشکده علوم پزشکی ارتقا یافت و از مشهد مستقل گردید.
اسفراین  
تاسیس دانشکده پرستاری با عنوان مجتمع آموزش عالی علوم پزشکی شهرستان اسفراین در سال 1390 مورد موافقت قرار گرفت .با توجه به اخذ موافقت شورای گسترش علوم پزشکی در سال 1392 با تبدیل مجتمع آموزش عالی علوم پزشکی اسفراین به دانشکده پرستاری موافقت بعمل آمد. شبکه بهداشت و درمان اسفراین در سال 1393 به دانشکده علوم پزشکی ارتقاء یافت و از دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی تفکیک و مستقل گردید.
سایر شهرستان ها  
هم اکنون در شهرستان شیروان مجتمع آموزش عالی سلامت شیروان هم در حال پیگیری برای ارتقا به دانشکده علوم پزشکی است.در کاشمر دانشکده پرستاری از سال 1389مشغول به فعالیت است که به مجتمع آموزش عالی سلامت ارتقا یافته و کاشمری ها نیز در حال پیگیری آن برای ارتقا به دانشکده علوم پزشکی هستند. دانشکده پرستاری طبس از سال 1393 زیرنظر دانشگاه علوم پزشکی بیرجند مشغول به کار شده است.دانشکده پرستاری قاین نیز از سال 1388 شروع به کار کرده که اکنون به مجتمع عالی سلامت ارتقا یافته است. دانشکده پيراپزشکي و بهداشت شهرستان  فردوس نیز از سال 1388 فعالیت خود را آغاز نموده است.دانشکده بهداشت شهرستان سرایان نیز چند سالی است که مشغول به کار شده است.دانشکده پرستاری قوچان که در سال 1389 راه اندازی شده بود در سال 1393 به مجتمع عالی سلامت ارتقا یافت.دانشکده بهداشت تایباد نیز در سال 1390 مجوز فعالیت گرفت.دانشکده پرستاری جوین نیز از سال 1392 شروع به کار نمود.همچنین دانشگاه علوم پزشکی مشهد مکاتبه و پیگیری برای ایجاد دانشکده های جدید اقماری در شهرهای درگز، خواف و کلات را در دستور کار خود قرار داده است.
نیشابور
در سال 1342 بعنوان مرکز بهداشت نیشابور شروع به فعالیت نمود که در سال1355 شبکه بهداشت و درمان آن شکل گرفت . دانشکده پرستاری نیشابور که به صورت اقماری دانشگاه علوم پزشکی مشهد در اوایل دهه 70 ایجاد شده بود، با کسب موفقیتهایی در دو زمینه بهداشت و درمان توانست درسال1388 با موافقت وزارت بهداشت ،درمان و آموزش پزشکی از شبکه بهداشت و درمان به دانشکده علوم پزشکی ارتقاء یابد.اما متاسفانه هیچ اراده ملی برای ارتقای دانشکده به دانشگاه وجود ندارد.
در حالی که در دولت تدبیر و امید، طرح تحول سلامت را به عنوان یک شاخصه ملی به خوبی اجرا کرد و به عنوان شاخص ترین طرحی که مردم از آن در اقصی نقاط کشور منتفع شدند ، شهرستان نیشابور  بسیار ناچیز از این خدمت دولت محترم برخوردار شدند.
نیشابور و توابع اکنون حدود 500 هزار نفر جمعیت دارند یعنی جمعیتی در حدود جمعیت استانهایی مثل سمنان و ایلام و کهکیلویه و بویر احمد و خراسان جنوبی ، ولی در امکانات پزشکی بسیار محروم است.دو بیمارستان آموزشی و یک بیمارستان خیریه تنها مراکز درمانی و بستری اصلی در نیشابور محسوب می شوند و هیچ مرکز تخصصی و فوق تخصصی در این شهرستان ایجاد نشده است .اگر چه از سال 1394 طرح بیمارستان سوم نیشابور در شمالی ترین نقطه شهر شروع شده اما گویا با تزریق قطره چکانی اعتبارات، این بیمارستان به سال 1400 هم نخواهد رسید.این درحالی است که بیمارستانهای مجهز و تخصصی و فوق تخصصی در مشهد ، تربت حیدریه ، گناباد و سبزوار در این سال ها افتتاح و به بهره برداری رسیده اند.
مشهد به عنوان یک کلان شهر و مرکز استان با بیش از 35 بیمارستان و تجهیزات عالی دارای حدود 9هزار تخت است.
شهر گناباد با 40 هزار نفر جمعیت مرکز شهرستانی است که 88 هزار نفر جمعیت دارد . در این شهر سال گذشته  بیمارستان 200 تختخوابی افتتاح می شود و با سه  بیمارستان جمع تخت های بیمارستانی به 335 تخت رسیده است.اورژانس هوایی نیز در این شهر از سال 1397 مستقر می باشد.بیمارستان 32 تختخوابی بجستان نیز در تابعیت دانشگاه علوم پزشکی گناباد قرار دارد.
سبزوار شهرستانی با 306 هزار نفر جمعیت و شهری با 240 هزار نفر جمعیت دارای 4 بیمارستان و حدود 749 تخت بیمارستانی است.ضمن اینکه در شهرستانهای جوین و جغتایی نیز دو بیمارستان 32 تختخوابی فعال در تابعیت دانشگاه علوم پزشکی سبزوار است. اورژانس هوایی نیز در این شهرستان از سال 1394 مستقر شده است.
 وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با ابراز خوشحالی از توسعه امکانات درمانی در سبزوار گفت:خوشبختانه تعداد تخت های بیمارستانی فراتر از نیاز بوده و از تعداد بیماران سبقت گرفته است.
شهر تربت حیدریه با 140 هزار نفر جمعیت مرکز شهرستان 224 هزار نفری است که اکنون یک بیمارستان 182 تختخوابی تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی دارد و یک بیمارستان 270 تختخوابی در حال ساخت دارد.بیمارستان تامین اجتماعی نیز 180 تختخواب دارد.ارتش نیز در این شهر به دلیل استقرار یگان های خود داری یک بیمارستان می باشد.در شهرستان مه ولات نیز یک واحد بیمارستان 32 تختخوابی زیر نظر دانشگاه علوم پزشکی تربت حیدریه فعال است.
قوچان با دو بیمارستان 368 تخت دارد و کاشمر با دو بیمارستان 388 تخت دارد و تربت جام با 3 بیمارستان 196 تخت دارد.
اما نیشابور ، شهرستان 450 هزار نفری  با مرکزیت شهری 264 هزار نفری دریغ از یک بیمارستان مدرن و تخصصی و بزرگ.بیمارستان 22 بهمن که پایه آن در سال 1326 ریخته شده است 216 تخت فعال دارد. بیمارستان خیریه حضرت ابوالفضل(ع) که در سال 1359 تاسیس شده  با 50 تخت دایر و بیمارستان حکیم  که در سال 1380 تاسیس شده 180 تخت فعال دارد.نیشابور جمعا 448 تخت بیمارستانی دارد. بیمارستان 164 تخت تختخوابی(احتمالا با نام عطار ) نیز در شمال شهر در حال ساخت می باشد.چندین سال است که مردم و مسولین درخواست استقرار اورژانس هوایی در نیشابور هم دارند که متاسفانه هنوز به نتیجه نرسیده است.
شاخص برخورداری از تخت بیمارستانی در نیشابور در حال حاضر هشت دهم تخت به ازاء هر 1000 نفر جمعیت است و این شاخص در سطح کشور یک و شش دهم می باشد . لذا می طلبد که از شرایط فراهم شده در طرح تحول سلامت با پیگیری مسولان شهرستان، خیر بیشتری به مردم نیشابور برسد.
نکته جالب اینست که مسولان نیشابوری در خواب هستند و نمی دانند چقدر نیشابور در حوزه درمان از شهرستان های هم سطح خود عقب افتاده ، اما مسولان کشوری چه می کنند آیا انها هم در خوابند و متوجه نمی شوند که اعتبارات حوزه درمان را چگونه و بر چه اساسی باید توزیع کرد ؟ آیا جمعیت و عقب افتادگی در حوزه سلامت ملاک توسعه اموربهداشت و درمان نیست؟