معرفی بخش سرولایت

---

موقعیت جغرافیایی بخش سرولایت

سرولایت یکی از بخش های شهرستان نیشابور در استان خراسان رضوي است كه در شمال غرب این شهرستان واقع شده است. این بخش از  شمال و شرق  به شهرستان  قوچان ، از طرف جنوب شرقی به بخش مركزي شهرستان  نیشابور واز جهت جنوب به بخش هاي مركزي و طاغكوه شهرستان فیروزه، از طرف غرب به شهرستان خوشاب ، از شمال غرب به شهرستان فاروج از توابع استان خراسان شمالي محدود می شود

هم اکنون سرولایت با مرکزیت شهر چکنه و 40 آبادی، مساحتی قریب به 1500 کیلو متر مربع و جمعیتی بالغ بر 17435 نفر را به خود اختصاص داده است.
 

---

تقسیمات کشوری سرولایت

با تصویب ایجادبخش سرولایت در سال 1323 توسط هیئت دولت وقت، بخش سرولایت با چهار دهستان با نام های دهستان ماروسک، دهستان بارمعدن، دهستان اربقایی(اربقین) و دهستان سرولایت تشکیل شد.این بخش بزرگ حدود یک سوم مساحت شهرستان نیشابور را در بر می گرفت. با تغییرات گسترده در تقسیمات کشوری از سال 1366 به مرور و با اعمال تغييرات گسترده دهستان های بار معدن ، ماروسک از بخش سرولایت جدا گردیدند و در حال حاضر و بر اساس آخرين تقسيمات كشوري بخش سرولایت دارای دو دهستان برزنون و سرولایت است.مركز دهستان سرولايت روستاي عبدا.. گيو و مركز دهستان برزنون ، روستاي برزنون است. طرح توجيهي ارتقاء بخش سرولایت به شهرستان در تاریخ 1392/4/1 توسط وزیر کشور وقت تقدیم معاون اول رئیس جمهور وقت گردیده است.
 

---

اولین ها در سرولایت

1. اولین دبستان روستایی دولتی کشور
2. اولین خانه هلال روستایی کشور
3. اولین سند وقفی روستای استان خراسان
4. اولین نشریه درون بخشی
5. اولین شهید انقلاب شهرستان (شهید باباخان پاسبان)
6. اولین دانشگاه پیام نور بخش کشور

 

---

جاذبه هاگردشگری :

شاهزاده حسین اصغر(ع)

 

 اصغر معروف به علی اصغر از فرزندان حضرت علی بن حسین علیه اسلام است. آرامگاه شاهزاده حسین اصغر که شازده نیز نامیده میشود بر فراز ارتفاعات کوه اردلان در نزدیکی روستای برزنون در 90 کیلومتری شمال غربی شهر نیشابور جای گرفته است. این منطقه با داشتن چشم اندازهای طبیعی و امکانات رفاهی مناسب، یکی از هدف های اصلی گردشگری مذهبی شهرستان نیشابور به شمار می آید و برابر اعلام اداره اوقاف و امور خیریه سالانه قریب به 1/5 میلیون نفر زائر را پذیر است.

امام زاده یحیی بن زید

 

آرامگاه یحیی بن زید، در روستای زیارت ، در 90 کیلومتری شمال غربی شهر نیشابور در دره ای کوهستانی قرار گرفته پو دارای طبیعتی زیبا و آب و هوایی روحبخش است .
یحیی بن زید بن علی بن الحسین از نوادگان حضرت امام سجاد علیه السلام است.

دره اجاق چکنه
 

دره اجاق در شهر چکنه مرکز بخش سرولایت قرار دارد. دره اجاق با طبیعت زیبا و سرسبز همراه با رودخانه دائمی در طول سال همه ساله پذیرای گردشگران متعددی از سراسر نقاط خراسان رضوی و شمال بوده و از نقاط جاذب گردشگری شهرستان نیشابور محسوب می گردد.

روستای کلیدر

 

کلیدر روستای اتست در بخش سرولایت شهرستان نیشابور که با قرار گرفتن در منطقه ای کوهستانی آب و هوای خنک و معتدلی دارد. کوه های بلند اطراف کلیدر که بخشی از رضته کوه بینالود هستند چشمه های بسیاری را در منطقه کلیدر سیراب می کند که بر جازبه ها و زیبایی آن می افزاید. روستای کلیدر بعنوان یکی از سه روستای هدف گردشگری شهرستان نیشباور محصوب می شود.


روستای شهید پرور ینگجه

 
روستای ینگیجه یکی از روستاهای شهید پرور کشور می باشد که 27 شهید تقدیم ایران اسلامی نموده است. این روستا زادگاه مسئولین بلند پایه کشوری است و از جاذبه های نادر شهرستان نیشابور سد روستای ینگجه می باشد.

روستای سوله

  روستای سوله از نقاط ییلاقی و گردشگری با رودخانه دایمی سرولایت می باشد.

روستای احیا شده بابا بهلول

روستای احیا شده بابا بهلول در سال 1365 به خاطر نداشتن امکانات رفاهی خالی از سکنه شد . از سال 1389 با همت تعدادی از اهالی و پیگیریهای بشداری و شورای اسلامی بخش سرولایت و با همت مسئولین وقت  ، این روستا مجددا شروع به باز سازی شد و مارهای عمرانی روستا به اتمام رسید و مهاجرت معکوس اهالی از شهر های مختلف به این روستا فراهم گردیده است.

برزنون

جایگاه زیارتگاه امام زاده حسین اصغر و یادگاه آتش اهورایی ریوندبرزنون؛
یکی از ییلاقات م ناطق گردشگری زیبای منطقه به شمار می آید . دهستان برزنون ، آثار تاریخی و فرهنگی شایان توجهی را در خود جای داه است که مهم ترین آنها بقعه امامزاده حسین اصغر استهمچنین جایگاه آذر برزین مهر را در حدود روستای برزنون، مرکز این دهستان ، داشته اند. جمعیت برزنون بر اساس سر شماری 1390، 3508 نفر می باشد و قابلیت ارتقاء به شهر را دارا است.


دزق زادگاه اجداد امام خمینی

نام اصلی آن دژ قلعه و اهالی این روستا اکثر سادات بوده است. روستای که بنا به اعتقادات اهالی ، محققان و پژوهشگران که به بررس مستندات تاریخی و پژوهش های میدانی کاوش داشته اند، زادگاه اجداد حضرت امام خمینی (س) مي باشد، و از هر حیث احتمال روستای دزق به عنوان روستای اجدادی امام را مهم شمرده اند.
 

---

آثار باستانی

در حدود 90 اثر باستانی در بخش سرولایت به ثبت میراث فرهنگی رسیده است که مختصری از قلعه های قدیمی اشاره می گردد.

1. قلعه کهنه بیدخان و دژ زیرزمینی
2. قلعه دمیرخان
3. قلعه محمد علی
4. کهنه قلعه حاجی آباد
5. کهنه قلعه پیرشهباز
6. قلعه تیغی
7. قلعه کهنه
8. قیز تپه
9. حمام قدیمی شهر چکنه

بنای گنبد کلیدر

  این اثر تاریخی به صورت یک چهار طاقی زیبا در روستای کلیدر می باشد که ضلع شرقی آن دارای جلو آمدگی به صورت ایوان ورودی است. پلان بنا ، چهار طاقی است و از تخته سنگ های صاف جهت مصالح آن استفاده شده است . در زیر گنبد ، دو سنگقبر بزرگ وجود داشته است که یکی از آنها به موزه ی نیشابور منتقل شده است . تاریخ یکی از سنگ قبر ها 902 هجری و دیگری 913 هجری می باشد .

اتشکده برزین مهر 
 

یکی از سه آتشکده مهم زمان ساسانیان بوده است تمام کارشناسان بر این باورند که اذربرزین مهر در نیشابور واقع است (البته یزدگرد سوم زمانی که اعراب به ایران حمله کردند به نیشابور گریخته و اتشکده قائل بنا نهاده است) .
 

---

معادن سرولایت
 

بخش سرولایت ، منطقه بسیار بی نظیر و غنی از ذخیره های مواد معدنی است. معدن پوکه در روستای انچگان سرولایت بزرگترین معدن پوکه شرق کشور است.
معدن سنگ آهن در روستای شتر سنگ غنی ترین منابع کانی آهن با درجه خلوص بالا در شرق کشور است.

معرفی بخش میان جلگه

بخش بياباني میان جلگه با وسعت3087/2 کیلومتر مربع در فاصله 20 کیلومتری جنوب شهرستان نیشابورواقع شده است. این بخش به لحاظ جغرافیایی در حد فاصل 35 درجه و 34 دقیقه تا 36درجه و 8 دقیقه عرض شمالی و حد فاصل 58 درجه و 14 دقیقه تا 59 درجه  طول شرقی گسترده شده است. 

حدود جغرافیایی
شمال: با بخش مرکزی شهرستان نیشابور و شهرستان فیروزه
جنوب: با شهرستان کاشمر و شهرستان تربت حیدریه
شرق: بخش زبرخان شهرستان نیشابور
غرب: با شهرستان سبزوار
مرکزیت: شهر عشق آباد

تعداد دهستان: دهستان های بخش متشکل از 3 دهستان به نامهای:
 دهستان عشق آباد: به مرکزیت شهر عشق آباد
دهستان غزالی:  به مرکزیت روستای فدیشه
 دهستان بلهرات: به مرکزیت روستای گلبو پايين
تعداد روستاها: دارای بیش از 20 خانوار یا 100 نفر جمعیت:71  روستا
تعداد شهر : دارای 1 شهر به نام عشق آباد می باشد.

جمعیت و شاخص های آن
بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن مرکز آمار ایران در سال 1395  بخش دارای 39442 نفرجمعیت  بوده است. که جمعیت شهری معادل 1993 نفر و جمعیت روستایی 37449 نفر بوده است.
لازم به ذکر است بدلیل نبود آمار تفکیک شده سنی و جنسی دقیق آمار تفکیک شده بر مبنای آمار جمعیتی سال 1395 مرکز آمار ایران به شرح ذیل استخراج شده است:

تراکم سنی و جنسی جمعیت:

بدون احتساب جمعیت عشایری

وضعیت سنی و جنسی	14-0			64-15			65 به بالا
	مرد	زن	کل	مرد	زن	کل	مرد	زن	کل
جمع کل	6322	5905	12227	11927	12922	24849	1278	1088	2366

 

شاخصه های مهم بخش میان جلگه
وجود امام زاده حمزه ابن موسی الکاظم(ع) که از برادران امام رضا(ع) بوده بر اهمیت زائر پذیری آن افزوده است به گونه ای که برخی از زائران و مسافران آستان مقدس رضوی که از مسیر شهرستان کاشمر به مشهد مقدس می روند در این مکان توقف می نمایند و قبل از زیارت این امام همام به زیارت برادر ایشان یعنی امام زاده حمزه(ع) در شهر عشق آباد می روند.  




 

 

 

بوجود آوردن زمینه مساعد جهت جذب و جلب سرمایه گذاریهای سود آور خصوصا در بخش صنایع تبدیلی کشاورزی با توجه به پتانسیلهای بالای کشاورزی در منطقه و شکوفایی اقتصاد بخش میان جلگه

وجود منطقه حفاظت شده رئیسی با وسعت حدود 5000 هکتار در این بخش با درختان گز و وجود گونه های جانوری نادر همچون آهو که امکان بالقوه ای برای جذب گردشگران می باشد.



قومیت و زبان
شاید بتوان نژاد مردم را از اقوام پارت ها نامید که در نواحی مرکزی و شمالی سرزمین باستانی ایران سکنی گزیده بوده اند. اکثریت مردم به زبان فارسی سخن میگویند لیکن اقوام بلو‌‌چ که دامدار و عشایر می باشند بدلیل وجود مراتع مرغوب از قدیم در سطح اين بخش از دهستان بلهرات تا دهستان عشق آباد و دهستان غزالي ساکن شده اند .همچنین اقوام ترک زبان نیز در برخي روستاهاي دهستان بلهرات ساکن هستند.

دین و مذهب
دین اکثریت قریب به اتفاق ساکنان اسلام و مذهب آنان شیعه اثنی عشری و مردمی معتقد و متعهد به مبانی شرع مقدس می باشد. فقط در دهستان  بلهرات و در روستای درخت سنجد تعداد اندکی  از پیروان شيعه اسماعیلیه زندگی می کنند. تعداد افراد فرقه اسماعیلیه کم و فعالیت سیاسی چندانی نداشته و در روستای یاد شده و در خانقاه خود به ترویج مسائل دینی و عبادی خود می پردازند.


 سنت ها و آداب و رسوم خاص منطقه 
مردم منطقه معتقد به اصول و مقدسات اسلامی بوده و ارادت ویژه ای به ائمه اطهار(علیهم اسلام) دارند، خصوصا این ارادت در ایام محرم و صفر و بویژه در ایام تاسوعا وعاشورای حسینی خصوصا در مرقد امام زادگان حمزه(ع) در شهر عشق آباد و امام زاده سید عبدا...(ع) در روستای فدیشه  نمود بیشتری پیدا میکند. مردم  این منطقه در ایام عاشورا و تاسوعای حسینی با آداب و رسوم خاصی به اجرای تعزیه و عزاداری در قالب هیات های مذهبی می پردازند. این عزاداری در قالب های مختلف دسته جات سینه زنی، زنجیر زنی، علمداران و گروه های شبیه خوانی همراه است و شکوه خاصی به عزاداری اهل بیت میدهد. همچنین از آداب و سوم این منطقه میتوان به دید و بازدید و صله رحم خصوصا در ایام نوروز، کشتی با چوخه درایام نوروز خصوصا در روستای احمد آباد و اردمه از دیگر آداب و رسوم این منطقه است. که بعضا به نفرات برتر جوایز نفیسی همچون یک راس قوچ، فرش و...  اهدا میشود.

منابع آب
منابع آبهای سطحی:
وضعیت زمین شناسی و شیب توپوگرافی شهرستان نیشابور به صورتی است که رودخانه ها از سمت ارتفاعات شمالی به سوی مناطق پست جنوبی دربخش میان جلگه جاری می باشند. از مهمترین رودخانه های جاری در بخش زبرخان شهرستان نیشابور می توان به رودخانه های خروبزرگ و خرو کوچک، درود، گرینه، دیزباد و کالشور اشاره نمود که اغلب از ارتفاعات شمالی بینالود سرچشمه گرفته و سیل آب و روان آب خود را پس از شرب باغات، کشاورزی و آشامیدنی به کال شور می ریزند. رود کال شورکه بزرگترین رودخانه منطقه نیشابور بوده که نقش زهکشی تمام حوزه شهرستان را بر عهده دارد. وسعت کل حوزه این رود حدود  7300کیلومتر مربع می باشد. آب کال شور همانطور که از نامش پیداست شور و مورد استفاده چندانی ندارد.
1- کال شور از ارتفاعات بینالود سر چشمه گرفته و پس از طی مسافت طولانی از بخش زبرخان شهرستان نیشابور از شمال شرقی عشق آباد وارد این منطقه شده و از شمال غربی بخش(دهستان غزالی) عبور نموده و در نهایت با عبور از شهرستان  سبزوار  به دشت کویر می ریزد.
2- رودخانه کوهسرخ با عبور از روستای عطائیه دشت چاه سالار را مشروب می کند
3- رودخانه شوررود از چشمه سارهای کوههای جنوبی شهرستان سرچشمه گرفته و مزارع روستاهای ماروس، قلعه نو، عطائیه ، قلعه زنگار و... را مشروب می کند.
3- رودخانه بزق که از کوههای کوهسرخ سرچشمه گرفته به سمت دشت ریگی در بخش بلهرات منتهی شده که مزارع روستاهای بزق، سلطان بازه، ریگی، گلبوی را مشروب می نماید.
منابع آبهای زیرزمینی:
میان جلگه به دلیل قرار گرفتن در قسمت جنوبی شهرستان نیشابور  از نظر منابع زیر زمینی دارای اهمیت فراوانی است که از گذشته های دور از این منابع جهت آب شرب و کشاورزی  استفاده شده است که به وسیله چشمه و قنات و هم چنین چاههای عمیق و نیمه عمیق تامین شده است. در حال حاضر تعداد 312 حلقه چاه عمیق و نیمه عمیق، 12رشته چشمه آب و 60 رشته قنات آب و 4رودخانه دائمی مورد نیاز منطقه را تامین می کند. این چاه ها با توجه به کویری بودن منطقه نقش مهمی را در تولیدات کشاورزی شهرستان پیشنهادی ایفا می نمایند.

اوضاع اقتصادی
از آنجایی که عمده فعالیتهای اقتصادی بر مبنای کشاورزی و دامداری است. شغل اصلی روستائیان بسته به موقعیت قرار گرفتن آنها در منطقه متفاوت است ولی تقریبا در تمام روستاهای بخش میان جلگه، زراعت و دامداری شغل اصلی آنها محسوب میشود. در کنار آن مشاغلی همچون رانندگی، کارمندی، خرده فروشی بازاری و سایر فعالیتهای خدماتی متداول است.
به طور کلی با توجه به شرایط مناسب طبیعی و اقلیمی در منطقه و توسعه کشاورزی می توان چنین نتیجه گرفت که بخش کشاورزی و دامداری حدود 94 درصد و بخش خدمات حدود 5 درصد و بخش صنعت حدود 1 درصد از شاغلین را به خود اختصاص داده است.
به عنوان نمونه جدول ذیل تعداد بهره بردارای کشاورزی رابر حسب نوع فعالیت مشخص می نماید
تعداد بهره برداران کشاورزی بر حسب نوع فعالیت

تعداد کل بهره برداران	زراعت	باغداری	پرورش دام سبک	پرورش دام سنگین	پرورش طیور خانگی	پرورش زنبور عسل	پرورش کرم ابریشم	تولید گلخانه
16100	8272	1400	4100	420	1900	5	-	3

 

ماخذ (گزارش اداره جهاد کشاورزی شهرستان نیشابور در خصوص وضعیت کشاورزی بخش میان جلگه)
وضعیت تعاونیها و تشکلهای تولیدی و خدماتی کشاورزی
 

نوع تشکل	تعداد  شرکت	تعداد اعضاء	نوع فعالیت	تعداد اتحادیه
شرکت تعاونی کشاورزی	10	80	کشاورزی – دامداری و...	-
شرکت های تعاونی دامداران	1	860	دامداری	یک در شهرستان )
شرکتهای تعاونی روستایی	5	7700	کود- سم –بذر و...
تسهیلگران زنان روستایی	1	100	بسته بندی زعفران	-
تعداد افراد فارغ التحصیلان کشاورزی	-	50	کشاورززی –دامداری-متفرقه	-
تعدادشبکه زنان روستایی	1	100	فرهنگی و...
انجمن مددکاران ترویج	1	120	زراعت ،دام و..	1 واحد
تعدادباشگاه جوانان روستایی	3	500	فرهنگی،آموزشی،ورزشی	1
شرکتهای خدمات فنی ومشاوره ای	6	15	خدماتی، توزیعی، مشاوره ای ، کلینیک گیاهپزشکی و...	تعاونی های تولید+ کشت یاران+ابوذر
سایر تشکلها	3	1300	شن شویی، قالیبافی و...	-

معرفی بخش زبرخان

آشنایی اجمالی با منطقه زبرخان

---

موقعیت جغرافیایی بخش زبرخان

بخش زبرخان بین 25 درجه و 52 دقیقه شمالی و نیز 58 درجه و 52 دقیقه تا 59 درجه و 18 دقیقه طول شرقی قرار دارد.

این بخش  یکی از بخشهای شهرستان نیشابور می باشد که در دامنه جنوبی رشته کوههای بینالود واقع شده است ، این بخش از شمال به شهرستان طرقبه شانديز، از شرق به بخش احمدآباد مشهد و از جنوب به بخش کدکن تربت حیدریه و از غرب به بخشهای مرکزی و میان جلگه نیشابور محدود می شود.
این بخش با وسعتی حدود 1102 کیلومتر مربع و با مرکزیت شهر قدمگاه حدود 9 درصد از مساحت شهرستان نیشابور را به خود اختصاص داده است. قرار گرفتن این بخش در دشت حاصلخیز پایکوهی بینالود و نزدیکی به دومین شهر پرجمعیت کشور یعنی مشهد مقدس و عبور راه مواصلاتی و راه آهن سراسری تهران - مشهد از داخل این منطقه ، موقعیت جغرافیایی و استراتژیکی ممتازی را برای این بخش بوجود آورده است که از این نظر می توان دورنمای توسعه آن را روشن دید.

---

آب وهوا
    بخش زبرخان بر اساس طبقه بندی دمارتن ، اقلیم شناس معروف ، در منطقه آب و هوایی نیمه خشک قرار گرفته است که آب و هوای آن در نواحی کوهستانی معتدل و در نواحی پست به تدریج بر میزان دما افزوده و از میزان بارندگی کاسته می شود. متوسط درجه حرارت سالیانه در این منطقه    9/12 و میزان بارندگی طی دوره های آماری (1345-75) حدود 235 میلی متر براورده شده است.
   باد غالب در این منطقه ، باد دیزباد می باشد که از بادهای محلی استان خراسان به شمار می رود. این باد به جهت شرقی و غربی این بخش را در فصل تابستان و پاییز تحت تاثیر قرار می دهد و سرعت متوسط آن به 30 تا 40 کیلومتر در ساعت می رسد و می توان با انجام سرمایه گذاری در زمینه ایجاد نیروگاههای بادی در مکانهای مناسب از این انرژی دائمی در جهت توسعه اقتصادی ، اجتماعی منطقه استفاده بهینه به عمل آورد.

---

 منابع آب
   منطقه زبرخان به دلیل قرار گرفتن در منطقه پایکوهی بینالود از نظر منابع آبهای سطحی و زیرزمینی تقریبا غنی است و از مهمترین رودخانه جاری در این منطقه می توان به رودخانه خرو ، درود ، گرینه دیزباد ،و کالشور اشاره نمود که در این زمینه امکان توسعه بهره برداری از این رودخانه ها با انجام طرحهای آبخیزداری و احداث سد وجود دارد و از این طریق می توان با ذخیره آبهای سطحی موجب تغذیه سفره های زیرزمینی گردید و در توسعه و گسترش کشاورزی و صنعت در این منطقه کمک شایانی نمود. 

---

ویژگی های اقتصادی زبرخان
کشاورزی و دامپروری
   بخش زبرخان بدلیل قرار گیری در منطقه پایکوهی رشته کوههای بینالود و برخورداری از اقلیم معتدل کوهستانی ، شرایط مناسبی را برای فعالیت های کشاورزی اقتصادی منطقه بوده است و اساس معیشیت و نظام تولیدی در این بخش بیشتر بر فعالیت های زراعی و دامی استوار است. حدود 38 هزار هکتار (37%) از اراضی این منطقه جهت فعالیت های کشاورزی از حاصلخیز خوبی برخوردار می باشند. از مهمترین محصولات کشاورزی منطقه می توان به گندم ، جو ، چغندر قند ، پنبه و محصولات باغی از قبیل انگور ، آلو ، گردو ، گیلاس ،و سیب درختی اشاره کرد.
   دامپروری نیز به دلایل شرایط مساعد اقلیمی ، بارندگی مناسب و تنوع پوشش گیاهی از اهمیت خاصی برخوردار می باشد که از قطب های مهم دامپروری در سطح شهرستان نیشابور و استان خراسان به شمار می رود.
صنایع دستی
   صنعت تولید قالی دستی رایج ترین فعالیت دستی در منطقه به شمار می رود به طوریکه به عنوان مثال بزرگترین فرش دستباف جهان به مساحت 4342 متر جهت مسجدی در مسقط ، پایتخت کشور عمان و به وزن حدود 22 تن و اشتغال زایی حدود 650 نفر بافنده زن روستایی در مدت 2 سال شاهدی گویا بر پتانسیل و قابلیت بالای منطقه از نظر رواج و توسعه صنایع دستی می باشد که از اثرات اقتصادی آن می توان به حدود 5 میلیون دلار درآمد ارزی برای کشور اشاره نمود.
صنایع کارخانه ای
   بطور کلی بخش زبرخان به دلیل برخورداری از موقعیت ممتاز جغرافیایی و طبیعی از قبیل :
1-    نزدیکی به بازار مصرف دومین شر پرجمعیت کشور(مشهد)
2-    سهولت دسترسی به راههای ارتباطی به دلیل عبور راه ترانزیتی تهران – نیشابور – مشهد از داخل منطقه
3-    شرایط آب و هوایی مناسب به دلیل واقع شدن در دامنه رشت کوههای بینالود.
4-    وجود منابع غنی آبهای سطحی و زیرزمینی جهت استفاده صنایع
 5-   تنوع محصولات زراعی ، باغی و دامی
6-    بالا بودن سطح آموزش و سواد در منطقه جهت کمک به رشد صنعتی
7-    برخورداری از زمین مناسب جهت استقرار صنایع
8-    برخورداری از نیروی کار ارزان و موارد متعدد دیگر
   در دو دهه اخیر مورد اقبال و توجه سیاست گذاران و برنامه ریزان توسعه صنعتی استان خراسان قرار گرفت و با احداث و توسعه شهرک صنعتی شهرستان نیشابور در این منطقه و تعداد زیادی از صنایع پراکنده ، بخش زبرخان چهره صنعتی به خود گرفته است

---

جمعیت و مساکن
   بخش زبرخان دارای سه شهر به نامهای قدمگاه ، دررود و خرو  می باشد و همچنین دارای سه دهستان به نام دهستان اردوغش ، اسحاق آباد و زبرخان که در مجموع شامل 109 آبادی دارای سکنه می باشد. جمعیت این بخش مطابق سرشماری سال 1395 هجری شمسی 56,635 نفر می باشد که 22,262 نفر در مناطق شهری و 34373 نفر در مناطق روستایی ساکن می باشد.

---

شهر قدمگاه رضوی

   شهر قدمگاه مرکز بخش زبرخان می باشد که در فاصله 24 کیلومتری شرق نیشابور و در دامنه جنوبی ارتفاعات بینالود قرار دارد. جمعیت شهر 3010 نفر می باشد که اکثرا سادات می باشند . این شهر از نظر سابقه فرهنگی و تاریخی دارای قدمت دیرینه ای است و همانگونه که از نام آن پیداست به معنای مکانی است که قدم مبارکی بر آن نهاده شده است.
 و با توجه به مدارک وکتب تاریخی زمانی که حضرت امام علی بن موسی الرضا (ع) در سفر تاریخی خود ( از مدینه به مرو ) از مسیر نیشابور به سمت طوس حرکت نمودند ، در روستایی که در آن زمان به نام های اسپرس ، سرخک ، علی باب ، قریه الحمراء نامیده می شد ، توقفی داشته اند و از آن زمان نام این محل به قدمگاه تغییر یافت که وجه تسمیه آن وجود سنگی است که اثر دوپای انسان که منسوب به حضرت امام رضا (ع) می باشد ، بر آن نقش بسته است در داخل صحن بقعه چشمه آب گوارایی وجود دارد که بنا به روایات به هنگام توقف امام و به وقت نماز حضرت از آب این چشمه وضو گرفته اند ، این چشمه از آن زمان به نام چشمه حضرت معروف است که زائرین آب چشمه را از کرامات آن حضرت می دانند و علاوه بر شرب ، بنا به اعتقاد جهت ترک بلا و امراض مورد استفاده قرار می گیرد.
   ساخت بقعه قدمگاه در زمان شاه عباس صفوی آغاز و در دوره شاه سلیمان صفوی کامل شده است . از جمله آثار دیگر شهر قدمگاه می توان به کاروانسرای قدیمی دوره شاه عباس صفوی و قلعه قدیمی شهر و حمام دوره قاجاریه و باقیمانده قلعه اصلی که بعضی از یرجهای دور حصار آن هنوز باقی مانده ، اشاره کرد که از نظر گردشگری حائز اهمیت می باشند.

---

  شهر دررود

   شهر ییلاقی دررود در جنوب شرقی رشته کوههای بینالود و در فاصله 30 کیلومتری شرق نیشابور به طرف مشهد واقع گردیده است. وجه تسمیه این شهر « ده رود يا دره رود» بوده  که شاید به علت جاری بودن چشمه سارهای متعدد که از دامنه جبال بینالود  به طرف این شهر سرازیر شده به آن نسبت داده شده است و نیز به معنی محلی است که در داخل یا کنار و یا فراخنای رودخانه قرار گرفته است.
   جمعیت این شهر ییلاقی کوهستانی 5717 نفر می باشد. اطراف این شهر را ارتفاعات سرسبز بینالود پوشانده است که این رشته کوهها از نظر باغداری و دامداری برای منطقه حائز اهمیت است. این شهر دارای آب و هوای معتدل کوهستانی می باشد و به سبب همین اعتدال هوا و آب فراوان یکی از مناطق مساعد برای پرورش درختان میوه چون آلو ، سیب سرخ ، گردو ، انگور و گیلاس می باشد.
   اگر چه گذشته تاریخی دررود به درستی روشن نیست ، ولی آثار و بقایای موجود از قبیل رباطها ، امام زاده ها ی سنگی گذشته های مربوط به 1000 سال قبل ، درختان چنار کهن سال با سن حدود 700 سال بقایای محله پرجمعیتی بنام خانقاه ، همه نشان از قدمت تاریخی این شهر ییلاقی و زیبای کوهستان دارد. از جاذبه های گردشگری دررود می توان به آبشار زیبای آن ، مهمانسرای دررود ، رودخانه دررود و جاده کوهستانی دررود –جاغرق و منطقه سرسبز و مصفای همت آباد و سد خاکی آن اشاره کرد.

---

شهر خرو

   این  شهر زیبا که به بهشت گمشده خراسان معروف است  در 20 کیلومتری شمال شرقی نیشابور و در دامنه های جنوبی سلسله جبال بینالود در دره ای سرسبز و فراخ قرار دارد. شهر سرسبز و زیبای خرو با قدمتی دیرینه ، تاریخش با تاریخ پر رمز و راز ابر شهر ( نیشابور ) پیوند خورده است و از این شهر تاریخی و مشاهیر آن در کتابهای کهن جغرافیایی و تاریخی چون بیهقی و اسرار التوحید به خوبی یاد شده است.
شهر خرو پر جمعیت ترین شهر از مجموعه شهرهای اقماری شهرستان نیشابور می باشد با جمعیتی بالغ بر 13535 نفر در چهار محله بزرگ خرو علیا و خرو سفلی ( با بافتی قدیمی که اکثرا از سادات حسینی هستند ) Tشهرک امام رضا (ع) با بافت جدید شهری که سرریز جمعیت خرو علیا را در خود جای داده است ) و ساحل برج.
وجود دو رودخانه پر آب ، دهها رشته قنات و چشمه های فراوان موقعیت طبیعی ممتازی به آن داده .آبشار شش آب ، چشمه علی ، قلعه رباط ، رودمیان ، آثار بجا مانده از چهار برج نگهبان در 4 نقطه مرتفع و غارهایی که در گذشته های دور به عنوان راههای مخفی برای در امان ماندن از حمله اقوام مهاجم استفاده می شده و مسیر کوهستانی زیبا و رویایی خرو به زشک که فاصله نیشابور به مشهد را حدود 55 کیلومتر تقلیل داده ، همگی از جاذبه های خوب و مهم گردشگری خرو می باشند که هر ساله در فصل گرم تابستان مسافران به تنگ آمده از گرما و هیاهوی شهر ها را به سوی خود فرا می خوانند. بافت منازل مسکونی به اقتضای شرایط طبیعی در دامنه های پر شیب کوهها و بصورت پلکانی می باشد و اکثر خانه ها در فضایی کم و به صورت عمودی گسترش یافته اند که به این سبب به خرو لقب ماسوله خراسان نیز داده اند. اکثر اهالی خرو به باغداری و کشاورزی اشتغال دارند. ار بین میوه ها ، آلوی خرو شهرت جهانی دارد و هر ساله صدها تن آلو از این شهر به خارج از کشور صادر می شود.

معرفی بخش مرکزی نیشابور

بخش مرکزی شهرستان نیشابور با مساحتی بالغ‌بر 2368 کیلومترمربع، در حدفاصل مختصات جغرافیایی 35/91 درجه و 36/68 درجه عرض شمالی و 58/34 درجه و 59/07 درجه طول شرقی قرارگرفته و از شمال با  شهرستان هاي قوچان و چناران و بخش سرولایت نیشابور، از جنوب با بخش میان جلگه نیشابور و از شرق با بخش زبرخان نیشابور و از غرب با شهرستان فیروزه همسايه است.
این بخش ازنظر وسعت، جمعیت و تعداد آبادی، یکی از بزرگترین بخش‌های شهرستان و استان خراسان رضوی و حتی کشور به شمار می‌رود که دارای 5 دهستان، 2 شهر و 234 پارچه آبادی دارای سکنه و 176 روستای دارای شورا و 152 دهیاری فعال می‌باشد که در حال حاضر ازنظر جمعیت در رتبه دوم بخش‌های استان قرار داشته و جمعیت آن از 68 بخش دیگر استان بالاتر می‌باشد.
همچنین جمعیت روستایی بخش با 76807 نفر (بر اساس سرشماری 1395) از مجموع جمعیت شهری و روستایی 15 شهرستان استان (داورزن، بجستان، کلات، خوشاب، فیروزه، جغتای، مه‌ولات، خلیل‌آباد، جوین، باخرز، رشتخوار، زاوه، بینالود، درگز و بردسکن) بالاتر می‌باشد.

خلاصه وضعیت دهستان‌ها و آبادی‌های بخش مرکزی نیشابور (سرشماری 1395)

نام دهستان	مساحت کیلومترمربع	جمعیت روستایی 1390	خانوار روستایی 1390	نقاط شهری 1390	جمعیت شهری 1390	تعداد روستا			روستای دارای دهیاری	مرکز دهستان
						کمتر از 20 خانوار	بالای 20 خانوار	خا لی از سکنه
بینالود	633/39	5635	1770	0	0	10	22	29	17	کلاته محمدجان
دربقاضی	271/12	9528	3161	0	0	18	38	75	31	خوجان
ریوند	210/52	8296	2489	0	0	14	27	44	22	شادمهرک
فضل	313/93	15792	5106	0	0	7	37	27	36	ابوسعدی
مازول	939/68	33791	10554	2	280140	11	50	43	46	قطن آباد
جمع بخش	2368/64	73042	23080	2	280140	60	174	218	152	نیشابور

 

 

  شهرها شامل: نیشابور و بار

دهستان‌ها شامل: بینالود به مرکزیت روستای کلاته محمدجان، دربقاضی به مرکزیت روستای خوجان، ریوند به مرکزیت روستای شادمهرک، مازول به مرکزیت روستای قطن آباد و فضل به مرکزیت روستای ابوسعدی می‌باشد.
بخش مرکزی نیشابور دارای آب‌وهوای معتدل و در مناطق کوهستانی سرد می‌باشد که از شمال و شمال غرب به ارتفاعات بینالود، از جنوب به کال شور محدودشده و از حاصلخیزی نسبتاً بالایی برخوردار است. رودخانه‌های بسیاری از ارتفاعات شمالی بخش سرچشمه می‌گیرند که مهمترین آنها رودخانه‌های بوژان، باغرود، رود، میرآباد، طاغان، بار و بقیع می‌باشد که همگی پس از الحاق به رودخانه کال شور و عبور از شهرستان سبزوار به دشت کویر می‌ریزد.
اکثر قله‌های مرتفع شهرستان و استان خراسان رضوی در این بخش واقع‌شده‌اند که بلندترین قله‌های آن شامل: بینالود با ارتفاع ۳۲۱۱ متر است که به بام خراسان شهرت دارد و در ارتفاعات مشرف‌به رودخانه‌های طاغان و میرآباد قرار دارد و قله شیرباد به ارتفاع 3300 متر در ارتفاعات مشرف‌به رودخانه بوژان قرار دارد.
گویش مردم این بخش با لهجه نیشابوری، گویشی منحصربه‌فرد و خاصی است که در آن کلمات اصیل فارسی و پهلوی به وفور دیده می‌شود. همچنین زبان ترکی خراسانی و کردی با گویش کرمانجی در برخيروستاهاي این بخش و در شهر نيشابور رایج است.

توانمندیها و ظرفیت‌های حوزه گردشگری بخش مرکزی نیشابور
بخش مرکزی نیشابور با قرار گرفتن در مرکز حوزه تمدنی نیشابور کهن و موقعیت ویژه طبیعی و جغرافیایی آن در ضلع جنوبی ارتفاعات بینالود و قلل مرتفع و جریان رودخانه‌های متعدد فصلی و دائمی و آبشارهای زیبا در آن و همچنین برخورداری از شرایط کویری در ضلع جنوب و جنوب شرقی خود، از دیرباز در حوزه‌های مختلف گردشگری تاریخی، طبیعی، فرهنگی، مذهبی و ... به عنوان یکی از مناطق مستعد شهرستان، استان و حتی کشور مطرح بوده و به عبارتی دیگر، می‌توان بخش اعظم گردشگری شهرستان نیشابور را به واسطه ظرفیت‌های فراوان بخش مرکزی در این حوزه دانست.
روستاهای تفرجگاهی:
تعدادی از روستاهای بخش که دارای ظرفیت بالایی از نظر گردشگری طبیعی و تفرجگاهی می باشند و اغلب در دهستانهای فضل، مازول و بینالود قرار دارند به شرح ذیل می باشند:

• دهستان فضل: روستاهای سوقند، بوژان، دربهشت، رود، غار، برفریز و اردوگاه بین المللی شهیدرجایی باغرود
• دهستان مازول: روستاهای صومعه، شیخ‌ابوالحسن، چنگ‌بز، طاغان، درختجوز، اریه، دامنجان و شهر بار
• دهستان بینالود:  روستاهای بقیع، قرونه، برمهان، دهنه حیدری و منطقه حفاظت شده حیدری

فهرست انواع جاذبه‌های بخش مرکزی و موقعیت آنها به شرح جداول ذیل می باشد:

جاذبه های طبیعی بخش مرکزی نیشابور
ردیف	نام جاذبه	نام روستا	نام دهستان
1	رودخانه و آبشار بوژان	بوژان	فضل
2	رودخانه و آبشار سوقند	سوقند	فضل
3	رودخانه و آبشار رود	رود	فضل
4	رودخانه و آبشار میرآباد	میرآباد	مازول
5	رودخانه و آبشار طاغان	طاغان	مازول
6	رودخانه و آبشار بار	بار	مازول
7	رودخانه بقیع	بقیع	بینالود
8	رودخانه کالشور	-	دربقاضی و ریوند
9	سد بار	خانلق	مازول
10	سد شهیدرجایی (باغرود)	رود	فضل
11	دریاچه طبیعی سی‌سر	زرنده	بینالود
12	غار سی‌سر	زرنده	بینالود
13	غار ادهم	غار	فضل
14	غار کفی دره	بقیع	بینالود
15	غار سوقند	سوقند	فضل
16	غار و زاو پرندگان	اریه	مازول
17	قله بینالود	طاغان	مازول
18	قله شیرباد	بوژان	فضل

 

 

جاذبه های تاریخی، فرهنگی و ورزشی بخش مرکزی نیشابور
ردیف	نام جاذبه	نام روستا	نام دهستان
1	گنبدهای مهرآباد (شهمیر)	شادمهرک	ریوند
2	تپه طرب آباد (آلب‌ارسلان)	طرب‌آباد	فضل
3	معبدآناهیتا	آبقوی	مازول
4	سردابه و حمام قدیمی	ماروسک	بینالود
5	قلعه تاریخی لک لک آشیان	لک لک آشیان	دربقاضی
6	مسجد چوبی	-	دربقاضی
7	باغ ونیز	-	دربقاضی
8	پیست موتورکراس	بشرآباد	فضل

 

 

جاذبه های مذهبی بخش مرکزی نیشابور
ردیف	نام جاذبه	نام روستا	نام دهستان
1	امامزاده عبداله	دربهشت	فضل
2	سلیم	بوژآباد	فضل
3	عبدالقهار	طاغان	مازول
4	کیمشاه	طاغان	مازول
5	سیدابوالقاسم	ده‌شیب	دربقاضی
6	سیدمومن	کاریزک‌کنارکال	دربقاضی
7	هشت‌دره	درختجوز	بینالود
8	خواجه‌عبداله	نصیرآباد	بینالود
9	زادگاه حاج بکتاش ولی	فوشنجان	فضل

 

 

فهرست فضاها و امکانات اقامتی فعال در سطح بخش مرکزی نیشابور
ردیف	نام اقامتگاه	نام روستا	نام دهستان
1	اردوگاه باغرود	-	فضل
2	اقامتگاه بومگردی دنیای قدیم	حمیدآباد	فضل
3	سوئیت های اقامتی باغ ونیز	-	دربقاضی
4	سوئیت های اقامتی منطقه حفاظت شده حیدری	-	بینالود
5	امکانات اقامتی امامزاده عبداله	دربهشت	فضل

جدول اوقات شرعی نیشابور در رمضان 1439/رمضان 1397/اردیبهشت و خرداد

جدول اوقات شرعی به افق شهر نیشابور در رمضان 1439 هجری قمری برابر با اردیبهشت و خرداد 1397 هجری شمسی

از لینک زیر دانلود کنید. التماس دعا

http://s9.picofile.com/file/8324747168/%D8%A7%D9%88%D9%82%D8%A7%D8%AA_%D8%B4%D8%B1%D8%B9%DB%8C_%D9%85%D8%A7%D9%87_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1_%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DA%A9_%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86_1439.pdf.html