آمار جمعيت روستا هاي دهستان هاي فضل و مازول و بینالوذ از بخش مركزي نيشابور

آمار جمعيت روستا هاي دهستان هاي فضل - مازول و بینالود از بخش مركزي نيشابور

  بر اساس آمار سال ۱۳۹۰

بخش مرکزی نیشابور با ۵ دهستان دارای ۷۶۱۲۸ نفر جمعیت روستایی و دو نقطه شهری (شهر بار  با  ۴۱۲۱ نفر جمعیت  و شهر نیشابور  با  ۲۳۹۱۸۵ نفر جمعیت  مجموعا  319434  نفر جمعیت دارد.

جمعيت	خانوار	مرد	زن	نام آبادي	دهستان
130	46	65	65	توراني	فضل
187	61	88	99	حسين ابادناظر	فضل
111	31	54	57	خرم اباد	فضل
34	11	19	15	خيراباد	فضل
283	81	148	135	عباس اباد	فضل
328	101	172	156	قريش اباد	فضل
23	8	14	9	ماوی	فضل
1040	318	530	510	ابوسعدي	فضل
136	37	65	71	ده نوحاج بدل بيك	فضل
51	16	27	24	فيض ابادلالها	فضل
367	136	192	175	سعداباد	فضل
607	159	354	253	اسلام ابادلكزي	فضل
53	17	23	30	شيخلان	فضل
143	46	74	69	فيلخانه	فضل
468	141	244	224	خوش بالا	فضل
167	40	78	89	طرب اباد	فضل
50	15	25	25	عين اباد	فضل
339	107	171	168	فخريه	فضل
1341	422	660	681	فوشنجان	فضل
390	117	204	186	چاه بلند	فضل
684	208	345	339	ده شيخ	فضل
453	143	231	222	يحيي اباد	فضل
414	127	215	199	حسين ابادجديد	فضل
1263	363	610	653	بشراباد	فضل
22	6	12	10	چاه فاروب رمان	فضل
852	266	427	425	حميداباد	فضل
118	40	60	58	دربهشت	فضل
925	87	786	139	رود	فضل
1644	468	861	783	فرخك	فضل
649	218	317	332	بوژاباد	فضل
119	40	66	53	تحت منظر	فضل
156	54	82	74	غار	فضل
227	80	116	111	حصار	فضل
91	36	47	44	دارالسلام	فضل
482	153	253	229	ادگ	فضل
24	7	9	15	دامداري دشت	فضل
434	152	221	213	دشت	فضل
*	*	*	*	مزرعه گلستاني	فضل
120	43	56	64	عشرتاباد	فضل
41	14	20	21	فيروزي	فضل
231	71	114	117	قلعه نوعليرضابيك	فضل
462	134	222	240	معموري	فضل
406	115	200	206	نعيم اباد	فضل
267	97	128	139	سوقند	فضل
55	22	31	24	برف ريز	فضل
726	265	360	366	بوژان	فضل
2601	732	1287	1314	شهرك	مازول
343	94	172	171	صالحي	مازول
2203	646	1098	1105	سراب كوشك	مازول
39	11	22	17	رنج اباد	مازول
2305	698	1154	1151	ده نوخالصه	مازول
626	199	317	309	ده حلاج	مازول
721	194	366	355	زرنده	مازول
2615	742	1308	1307	فيض اباد	مازول
281	83	135	146	دولتاباد	مازول
*	*	*	*	ده باف	مازول
220	66	125	95	سنگوني	مازول
69	22	35	34	سيف اباد	مازول
331	93	169	162	عشق اباد	مازول
96	28	47	49	محمداباددوخانه	مازول
14	6	7	7	معموري	مازول
157	54	81	76	منظر	مازول
152	46	76	76	نقاب	مازول
10	4	5	5	يحيي اباد	مازول
874	266	429	445	بشنيج	مازول
*	*	*	*	جمهوري	مازول
123	35	61	62	حسن ابادامام جمعه	مازول
125	38	66	59	رينگان	مازول
295	87	148	147	ميراباد	مازول
160	49	83	77	حسن ابادسرتپه	مازول
151	43	74	77	خيراباد	مازول
16	4	8	8	ساختمان 1هلال احمر	مازول
113	32	56	57	سامغان	مازول
764	229	394	370	سيداباد	مازول
69	21	39	30	عسگراباد	مازول
229	76	118	111	سهل اباد	مازول
473	144	240	233	كابلي	مازول
237	66	126	111	رستم اباد	مازول
1415	421	689	726	شاداب	مازول
1624	485	818	806	قطن اباد	مازول
114	36	56	58	حاجيان	مازول
187	57	97	90	حصارخوني /حصارگل	مازول
732	206	398	334	خرمبك	مازول
239	80	121	118	سه چوب	مازول
14	4	7	7	شمس اباد	مازول
472	136	235	237	كلاغان	مازول
581	169	280	301	پيركماج	مازول
450	119	232	218	حصارجوق	مازول
364	100	180	184	يك لنگه	مازول
1617	463	823	794	قلعه نوجمشيد	مازول
4216	1306	2121	2095	باغشن گچ	مازول
200	63	94	106	خواجه بچه	مازول
171	52	87	84	چهارباغ	مازول
154	47	78	76	طاقان	مازول
179	56	89	90	ابقوي	مازول
442	126	222	220	فيض اباد	مازول
60	17	35	25	گراب	مازول
2852	757	1585	1267	ميراباد	مازول
983	348	479	504	صومعه	مازول
182	55	86	96	اريه	مازول
489	148	236	253	خانلق	مازول
236	68	110	126	دامن جان	مازول
126	36	59	67	درختجوز	مازول
*	*	*	*	مزرعه شيخ ابوالحسن	مازول
193	61	98	95	عيش اباد	مازول
385	116	183	202	بجنوعليا	بينالود
202	57	100	102	برمهان	بينالود
381	105	173	208	بقيع	بينالود
124	36	55	69	قرونه	بينالود
*	*	*	*	بجنوسفلي	بينالود
30	13	18	12	تنگه عليا	بينالود
155	49	77	78	زرنده	بينالود
35	10	16	19	سرگريك	بينالود
37	12	19	18	سيداباداسداله خان	بينالود
*	*	*	*	فارسيه	بينالود
235	68	111	124	كران	بينالود
10	4	3	7	گردان /قلعه نو/	بينالود
316	103	159	157	ماروسك	بينالود
*	*	*	*	شاهزاده	بينالود
282	90	122	160	برگشاهي	بينالود
103	25	52	51	تيجان	بينالود
205	59	99	106	چهارگوشلي	بينالود
132	49	62	70	قاسميه	بينالود
50	15	25	25	دهنه حيدري	بينالود
89	28	50	39	فاضل اباد	بينالود
39	10	17	22	كلاته ابوذر/ شاهين	بينالود
138	40	60	78	نصيراباد	بينالود
279	86	135	144	تلي	بينالود
144	42	67	77	حيدراباد	بينالود
30	10	13	17	خرم اباد	بينالود
67	22	25	42	علي اباد	بينالود
103	26	48	55	كارجي	بينالود
18	6	7	11	كلاته علي مراد	بينالود
1541	476	738	803	سرچاه	بينالود
161	46	80	81	اندراب	بينالود
258	73	137	121	سيدابادبارمعدن	بينالود
183	61	92	91	كلاته محمدجان	بينالود

 

جمعيت روستا هاي بخش سرولايت نيشابور در سرشماري سال 1390

جمعيت روستا هاي بخش سرولايت نيشابور در سرشماري سال 1390

بر گرفته از مركز آمار ايران - استخراج :محمد تاجيك

بخش سرولایت با ۲ دهستان دارای ۱۵۶۰۱ نفر جمعیت روستایی می باشد که همراه با شهر چکنه (با ۱۸۳۴ نفر جمعیت ) مجموعا 17435 نفر جمعیت دارد.

جمعيت	خانوار	مرد	زن	نام آبادي	دهستان
27	11	16	11	بابابهلول	سرولايت
126	41	62	64	حاجي اباد	سرولايت
66	21	25	41	زيارت	سرولايت
600	171	256	344	عبداله گيوي	سرولايت
38	15	20	18	غزل اغول	سرولايت
491	165	246	245	كليدر	سرولايت
79	27	42	37	اينچگان	سرولايت
645	248	294	351	ساقي بيگ	سرولايت
139	47	67	72	نوسرا	سرولايت
185	62	95	90	نوميري	سرولايت
689	201	333	356	طالبي	سرولايت
351	120	166	185	قزل قلعه	سرولايت
213	65	105	108	گل بين	سرولايت
1005	296	524	481	سلطان ميدان	سرولايت
352	123	165	187	كلاته ميدان	سرولايت
311	116	140	171	چكنه عليا	سرولايت
95	40	41	54	حسن اباد	سرولايت
24	7	13	11	شيخ مصطفي	سرولايت
*	*	*	*	عبديه	سرولايت
553	173	247	306	فهنه	سرولايت
59	20	29	30	كلاته فشاي	سرولايت
30	10	12	18	مزرعه رضا	سرولايت
*	*	*	*	مزرعه رحيمي	سرولايت
349	156	170	179	دزق	سرولايت
281	94	120	161	اق قايه	سرولايت
168	59	66	102	بشكن	سرولايت
98	30	46	52	پيرشهباز	سرولايت
455	113	212	243	خايسك	سرولايت
181	58	85	96	زيگ	سرولايت
533	155	263	270	خواجه اباد	سرولايت
101	31	55	46	سوله	سرولايت
622	197	242	380	كوه سخت	سرولايت
405	123	201	204	بيدخان	سرولايت
180	61	81	99	عشق اباد	سرولايت
457	200	191	266	ينگجه	سرولايت
232	78	110	122	قره گل	برزنون
135	42	64	71	گاوكش	برزنون
951	279	481	470	زهان	برزنون
101	26	51	50	شترسنگ	برزنون
115	28	58	57	كلاته حاجي	برزنون
3508	1014	1745	1763	برزنون	برزنون
403	127	185	218	تيران	برزنون
248	80	115	133	خيراباد	برزنون

 

معرفی شرکت فولاد نیشابور

معرفی شرکت فولاد نیشابور

تاریخچه شرکت

بر اساس مطالعات امکان سنجی  در استان خراسان بزرگ توسط شرکت کوبه استیل ژاپن در سال 1368 ، شرکت مجتمع فولاد خراسان در منطقه ای به مساحت 1400 هکتار واقع در  15 کیلومتری شمالغرب شهرستان نیشابور مکان یابی گردیده و با بهره برداری از  کارخانجات : نورد سبک فولاد ساختمانی به ظرفیت 550 هزار تن ، فولادسازی بیلت به ظرفیت 630 هزار تن و 2 واحد احیاء مستقیم هر یک به ظرفیت 800 هزار تن  در سال ، می رود تا با احداث واحدهای توسعه در حال اجرای خود  شامل فولادسازی شماره 2 به ظرفیت 720 هزار تن ، گندله سازی به ظرفیت 5/2 میلیون تن و کنسانتره 5/2 میلیون تنی و برنامه احداث توسعه های فولادسازی و نورد ، قطب سوم فولاد کشور را در استان خراسان رضوی تثبیت نماید.
این واحد بزرگ اقتصادی که خط مقدم جبهه صنعتی شرق کشور لقب یافته  اشتغالی بالغ بر 5000 نفر بطور مستقیم در خطوط تولید ، پشتیبانی و حمل و نقل و برای بیش از این تعداد بطور غیر مستقیم فرصت شغلی ایجاده کرده است.

شرح كلي خطوط توليد ( واحدهای موجود )
شركت فولاد خراسان از 16 واحد مختلف تشكيل شده است كه 4 واحد احیاء مستقیم ، ذوب ، ریخته گری و نورد به عنوان واحد هاي اصلي و بقيه واحدها جانبی و پشتيباني محسوب مي گردند.
واحد واگن برگردان :
گندله سنگ آهن ورودی به شرکت از طریق ایستگاه راه آهن داخلی مجتمع به واحد واگن برگردان با ظرفیت   حدود 900 تن در ساعت ( 18 واگن در ساعت ) وارد و پس از تخلیه توسط نوار نقاله به محوطه انباشت و برداشت منتقل می گردد .
واحد انباشت و برداشت :
گندله های ارسالی از واحد واگن برگردان و تامین شده توسط کامیون از طریق حمل و نقل جاده ای توسط دستگاه انباشت ( Stacker) با ظرفیت 800 تن در ساعت انباشت و توسط دستگاه برداشت ( Reclaimer) به ظرفیت 550 تن در ساعت برداشت شده و توسط نوار نقاله به مخازن مصرف روزانه  (Day Bin) حمل می گردد .
واحد احیاء مستقیم ( شماره یک و دو ) :
گندله (اکسید آهن ) حمل شده از مخازن روزانه پس از ورود به کوره احیاء مستقیم به روش میدرکس در مجاورت گاز احیاء کننده (Co , H2) و در دمای 760 درجه سانتیگراد  اکسیژن خود را از دست داده و آهن اسفنجی ( DRI) تولیدی از پایین کوره توسط نوار نقاله به سیلوهای ذخیره اسفنجی ( Product Bin) به ظرفیت 7000 تن منتقل می گردد .
قابل ذکر است گاز طبیعی در قسمت ریفورمر در دمای 1100 درجه سانتیگراد و پس از عبور از 468 تیوپ حاوی کاتالیست شکسته شده و گاز احیاء کننده به کوره احیاء منتقل می گردد.
واحد بریکت سازی سرد :
نرمه های آهن اسفنجی تولید شده در واحد احیاء مستقیم با استفاده از افزودنیها به قطعات فشرده و قابل حمل تبدیل شده تا امکان شارژ در واحد فولادسازی را داشته باشد .
ناحیه فولادسازی
واحد قراضه :
در اين واحد انواع قراضه با توجه به وزن مخصوص (سنگيني و سبكي ) و ميزان ناخالصي درجه بندي شده و براساس درجه اختصاص يافته در محل هاي مخصوص نگهداري مي شود و سپس به وسيله 3 دستگاه جرثقيل سقفي به باكت حمل قراضه انتقال داده شده و براي انجام عمليات ذوب حمل مي گردد.
واحد حمل مواد اوليه :

 اين واحد جهت آماده سازي و انبار مواد افزودني واحد ذوب ايجاد شده و با توجه به مجهز بودن به وسايل مكانيكي و نوار نقاله ، حمل مواد افزودني به كوره ذوب بسيار سريع و دقيق صورت مي گيرد و تمام مراحل به صورت خودكار انجام مي شود .
واحد ذوب :
آهن اسفنجی ذخیره شده در سیلوهای ذخیره محصول توسط نوار نقاله  و قراضه انتقال يافته به وسيله ماشين حمل قراضه ، با استفاده از جريان الكتريسته ( قدرت ترانس 120 مگاوات آمپر ) در كوره قوس الكتريكي 110 تني (AC) به مذاب تبديل مي شود . در اين قسمت انواع مواد افزودني به ذوب اضافه شده. تا خواص مورد نظر را پيد ا نمايد ؛ اين واحد توانايي استفاده از آهن قراضه و آهن اسفنجي را به عنوان ماده اوليه دارد و ظرفيت توليد سالانه آن 650 هزار تن فولاد مذاب مي باشد كه از ذوب 770 هزار تن آهن اسفنجی  و آهن قراضه استحصال  مي شود. فاكتورهاي حرارتي و مشخصات فني  فولاد مذاب توليدي در كوره قوس الكتريكي پس از انتقال به كوره پاتيلي تنظيم شده و سپس پاتيل مذاب به وسيله جرثقيل هاي سقفي به ماشين پاتيل گردان منتقل و آماده ريخته گري مي گردد.
واحد ريخته گري مداوم :
فولاد مذاب آماده ريخته گري ، با استفاده از 6 خط ريخته گري مداوم به شمشهاي فولادي استاندارد با مقطع  130×130 ،150×150 و 180‍ ×180 ميليمتر و در طولهاي مختلف قابل تبديل است . ظرفیت تولید این واحد سالانه 630 هزار تن شمش فولادي  می باشد .
واحد تصفيه دود:
گرد و غبار حاصل از كوره قوس الكتريك و كوره پاتيلي ، جهت غبارزدايي به اين واحد هدايت مي شود و با توجه به نوع تجهيزات نصب شده با جذب گرد و غبار از انتشار آن در داخل سالن و محيط اطراف جلوگيري مي نمايد .
ناحیه نورد گرم
واحد نورد :
شمشهاي توليدي در واحد ريخته گري پس از شارژ در كوره پيش گرم و رسيدن به دماي مورد نظر با گذشتن از 20 قفسه غلطك كه به صورت عمودي و افقي و در يك راستا نصب شده به انواع محصولات فولادي تبديل  مي گردند .از عمده ويژگيهاي اين واحد استفاده از پيشرفته ترين تكنولوژي روز مي باشد كه سرعت زياد و تغيير مقطع محصول را در كمترين مدت امكان پذير ساخته است . این واحد دارای خط سرد کردن سریع و بستر خنک کننده ، خط صافکاری ، بسته بندی ، شمارش و توزین می باشد .
ظرفيت توليد سالانه اين واحد 550 هزار تن انواع مقاطع سبک ساختماني شامل انواع ميلگردساده وآجدار ، نبشی ، ناودانی ، تسمه ، 4 و 6 ضلعي مي باشد كه بعد از انجام آزمايشات نمونه اي و كنترل كيفي به صورت استاندارد بسته بندي و به بازار عرضه مي گردد.
قابل ذکر است در حال حاضر این واحد با ظرفیت 640 هزار تن در سال تولید میناید.
واحدهای جانبی مجتمع
واحدهای تصفيه آب:
بهاي مصرفي واحد های نورد ، فولادسازی و احیاء مستقیم بعد از مصرف در خطوط توليد جهت خنک سازی ، جداسازي روغن و ذرات جامد محلول در آب به اين قسمت وارد شده  و بعد از انجام عمليات جداسازي و تصفيه هاي لازم به چرخه توليد بر مي گردد كه كاهش مصرف آب و جلوگيري از آسيب ديدگي تجهيزات را بدنبال دارد .
واحد توليد اكسيژن و هوای فشرده:

واحد اكسيژن با ظرفيت 4700 متر مكعب بر ساعت  جهت تامین اکسیژن مورد نیاز واحدهای نورد و ذوب احداث شده که علاوه بر این اکسیژن مورد نیاز جهت برشکاری واحدهای مختلف از این قسمت تامین می شود . افزون بر این ، استحصال 400 متر مکعب بر ساعت نیتروژن جهت واحد ذوب و همچنین تولید هوای فشرده وابزار دقیق که جهت مصارف صنعتی و  تمیزکاری در قسمتهای مختلف استفاده می شود از کارآیی های این واحد می باشد
پست گاز:
در اين واحد فشار گاز ورودی به سایت  از 63 بار به 12 بار كاهش مي يابد و بوسيله شبكه گاز با ظرفيت 120 هزار نرمال متر مكعب براي مصرف در واحدهاي  احیاء مستقیم ، فولادسازی ، نورد و ساير قسمتهاي توليدي و خدماتي انتقال مي يابد .
پست برق 400 كيلو ولت:
در این قسمت ، برق 400 کیلو ولت پس از تبدیل به 33 کیلو ولت برای مصارف واحدهای تولیدی توزیع می گردد . ظرفیت این واحد 200 مگاوات می باشد .
به منظور افزایش راندمان کوره های قوس الکتریک و حذف هارمونیک های مزاحم و کنترل واصلاح ضریب قدرت وفلیکر، واحد  SVC با قدرت 180 MVAR در کنار پست برق نصب شده است.
واحد تصفيه فاضلاب بهداشتي:

شبكه انتقال فاضلاب كه در كل سايت احداث شده ، جمع آوري و انتقال فاضلاب بهداشتي را به   بعهده دارد. سيستم تصفيه فاضلاب به روش بيولوژيكي و به صورت هوازي احداث شده و در این سیستم فاضلاب تصفیه شده بعد از جمع آوری در مخازن ذخیره آب ، جهت آبیاری فضای سبز استفاده می گردد.
واحد مخابرات:
سرويس هاي ارتباط مخابراتي مجتمع با استفاده از مركز تلفــن 256 شماره اي با 60 كانال ارتباطي مي باشد. خطوط تلكس ، فاكس و ديتا در سراسر مجتمع انجام مي پذيرد و همچنين سيستمهاي داخلي   page  و شبكه بيسيم  در داخل سایت برقرار می باشد .
شبکه راه آهن مجتمع :
مواد اولیه مجتمع ( کنسانتره ، گندله ، ...) از طریق ایستگاه اختصاصی فولاد واقع در محور تهران – مهشد ( که با مشارکت شرکت مجتمع فولاد خراسان و راه آهن جمهوری اسلامی ایران ساخته شده ) و 18 کیلومتر خط انشعابی وارد ایستگاه داخلی و واحد واگن برگردان می شود .
کل خطوط راه آهن احداث شده توسط مجتمع بالغ بر 30 کیلومتر می باشد .
 

تبدیل روستای اسحاق آباد زبرخان و روستای برزنون سرولایت به شهر

بالاخره بعد از سال ها انتظار قسمتی از خواسته های مردم شهرستان نیشابور در امر تقسیمات کشوری پاسخ داده شد و با تصویب هیئت محترم دولت روستای اسحاق آباد زبرخان و روستای برزنون سرولایت نیشابور به شهر ارتقا یافتند. این مصوبه به زودی اعلام می گردد.

 روستای اسحاق آباد مرکز دهستان اسحاق آبادبخش زبرخان و روستای برزنون مرکز دهستان برزنون بخش سرولایت می باشد. در انتخابات سال آینده در این دو شهر انتخابات شورای شهر برگزار خواهد شد.

بخش زبرخان تنها بخش استان خراسان رضوی است که اکنون دارای 4 شهر می باشد و تنها بخشی در کشور است که 4 نماز جمعه در آن بر پا می شود.

شهر اسحاق آباد حدود ۵ هزار نفر جمعیت دارد و از قدیمی ترین روستا های ایران بوده است. ارگ اسحاق آباد و وچود حرم دو امامزاده دلیل روشنی بر قدمت اسحاق آباد است.

شهر برزنون حدود ۵ هزار نفر جمعیت دارد و از قدیمی ترین روستا های ایران بوده است.

ارتقاء اسحاق آباد و برزنون را به تمامی اهالی این دو شهر تبریک عرض می نمائیم. امیدواریم با همکاری اهالی این شهرها هر روز آبادتر از قبل شوند.

ضمن تشکر از دولت خدمت گزار ، امید است به زودی روستای باغشن که آبادترین روستای خراسان رضوی است و تمام شرایط برای شهر شدن را دارد به شهر ارتقاء یابد.همچنین امید است روستای گرماب بخش طاعنکوه شهرستان فیروزه که پرجمعیت ترین روستای استان خراسان رضوی می باشد ، هرچه زودتر به شهر ارتقاء یابد.

سد بار افتتاح شد

بالاخره بعد از 60 سال مطالعات مختلف سد بار نیشابور افتتاح گردید. سدی که مطالعات اولیه ان توسط کارشناسان فرانسوی د رسال های 1335 شروع و با کار کارشناسان بلغاری ادامه یافت تا در نهایت با چند سال مطالعه کارشناسان ایرانی در روز 7 بهمن 1391 با حضور مسولین شهرستان های نیشابور و فیروزه در محل سد افتتاح شد و در روز 8 بهمن در مشهد با حضور وزیر اقتصاد و رئیس بانک توسعه اسلامی که برای این اجرای این طرح به کشور مان وام داده بود از طریف ویدئو کنفرانس افتتاح شد.

سیمای طرح

سد مخزنی بار با هدف ذخیره و تأمین 14 میلیون مترمكعب آب جهت نیازهای شرب و كشاورزی و صنعتی منطقه ساخته خواهد شد. موقعیت سد خارج از بستر رودخانه در نزدیكی روستای متروكه حسین آباد و در حومه مجتمع فولاد خراسان (استان خراسان رضوی – نیشابور) در شمال شرقی ایران می باشد. با توجه به شرایط توپوگرافی و زمین شناختی و به دلیل وجود منابع قرضه مناسب، سد بار، سدی خاكی با هسته رسی طراحی گردیده است. همچنین ارتفاع این سد 5/35 متر از پی می باشد.

عرض تاج این سد 10 متر و طول آن 1500 متر است. با توجه به موقعیت ساختگاه سد اصلی سد فرعی كه خارج از بستر رودخانه می باشد، لازم است كه جریان آب از بند انحرافی بوسیله یك کانال انتقال آب به مخزن سد هدایت شود. این كانال از نوع بتنی و به عرض بستر 5 متر، عمق 2/3 متر و طول 1815 متر می باشد.

 

ادامه نوشته

آمار جمعیت شهرهای استان خراسان رضوی در سال 1390

۵ شهر پرجمعیت استان خراسان رضوی ( بالای یکصد هزار نفر)بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۰ به شرح ذیل اعلام شد . بر این اساس شهر نیشابور با حدود 240 هزار نفر جمعیت در سال ۱۳۹۰ پس از مشهد دومین شهر بزرگ و پرجمعیت خراسان رضوی می باشد. در شهر هاي تابعه شهرستان نيشابور ، شهر خرو در بخش زبرخان با 14155 نفر جمعيت در رتبه 18 استان ، شهر دررود در بخش زبرخان با 5449 نفر جمعيت در رتبه 46 استان ، شهر بار در بخش مركزي با 4121 نفر جمعيت در رتبه 53 استان ، شهر قدمگاه مركز بخش زبرخان با 3714 نفر در جايگاه 57 استان ، شهر عشق آباد مركز بخش ميان جلگه با 1883 نفر جمعيت در رتبه 65 استان و شهر چكنه با 1834 نفر جمعيت در رتبه 66 استان قرار گرفته اند.نتایج کامل سرشماری ۷۲ نقطه شهری استان را  در ادامه مطلب ببینید.

۱- شهر مشهد  با ۲۷۶۶۲۵۸ نفر

۲- شهرنیشابور با ۲۳۹۱۸۵ نفر

۳- شهرسبزوار با ۲۳۱۵۵۷ نفر

۴- شهرتربت حیدریه با ۱۳۱۱۵۰ نفر

۵- شهر قوچان با ۱۰۳۷۶۰نفر

ادامه نوشته

کدکن،پاره تن نیشابور(معرفی بخش کدکن)

موقعيت  و پيشينه تاريخي بخش كدكن)

بخش كدكن با مساحت 878 كيلومتر مربع و با جمعيت 13147 نفر و3233  خانوار در شمال غربي شهرستان تربت حيدريه , درعرض جغرافيائي35 درجه و 19 دقيقه تا 35 درجه و 38 دقيقه و در طول جعرافيائي 57 درجه و 58 دقيقه تا 59  درجه واقع گرديده  و ارتفاع  بخش از سطح دريا 1900 متر ميباشد كه از سمت شرق به بخش جلگه رخ , از جنوب به بخش بايگ واز سمت شمال وغرب به بخش ميان جلگه شهرستان نيشابور منتهي مي گردد .

بخش کدکن از نظر طبیعی به دو قسمت هموار و جلگه ای و کوهستانی و مرتفع تقسیم می شود. همه قسمت های بخش در محدوده آبریز دشت نیشابور قرار دارد و شیب در تمام بخش به سمت دشت نیشابور می باشد.بخش کدکن در دامنه شمالی قله چهل تن به ارتفاع ۳۰۱۳ متر قرار دارد. این قله در لهجه محلی ملکوه (ملکان) گفته می شود. قله از شهر به زیبایی هر چه تمام دیده می شود. تعادل آب و هوایی در این منطقه ناشی از کوهستان و خاصه قله ملکوه است.قله و دیواره های سنگی ان خط الراس تقسیم اب بین دشت نیشابور و حوزه ابریز کویر نمک است. در جنوب قله روستای زیبای رود معجن و بخش بایگ تربت حیدریه و در قسمت جنوب غربی ان بخش کوهسرخ کاشمر و روستای نامق قرار دارد که از روی قله به خوبی دیده می شوند.

نمایی از جبهه شمالی قله ملکوه (چهل تن ) از محل چشمه پونه در تاریخ جمعه۱۸ شهریور ۱۳۹۰ عکس از محمد تاجیک در راه صعود به قله

بخشداري درسال 1318 تاسيس گرديده ودر حال حاضر بخش داراي هفده روستا و دو دهستان بنامهاي كدكن و رقيچه مي باشد . دهستان كدكن شامل : روستاهاي دافي , اسفيز , برس و تلخ بخش  .  دهستان رقيچه شامل : روستاهاي رقيچه , حاج بيگي , عبد آباد , دهمنار , نصرت آباد, ترقي , پنگي , حصار يزدان , چولانك , كته تلخ , چينگ كلاغ , نوزه و داوريه مي با شند .این بخش از توابع شهرستان تربت حیدریه می باشد.

 در سال 1367 تعداد 35 روستا از شمال بخش جدا و به شهرستان نيشابور ملحق گرديدو نيز در همان سال تعداد 6 روستا از شرق بخش جدا و به شهرستان فريمان ملحق ودر سال 1376 تعداد 43 روستا از بخش منتزع و بخش جدید جلگه رخ در شهرستان تربت حیدریه را تشكيل دادند.

مركز بخش شهر كدكن مي باشد كه با جمعيت 3۵۰۴ نفر و با 897 خانوار در فاصله 75 كيلومتري تربت حيدريه و 140 كيلومتري مشهد مقدس و 60 کیلومتری شهر نیشابور واقع گرديده است .شهر کدکن در ارتفاع ۱۸۸۵ متری از سطح دریای ازاد و در طول جغرافیایی ۵۸ درجه و ۵۲ دقیقه و ۴۲ ثانیه شرقی و ۳۵ درجه  و ۳۵ دقیقه و ۴ ثانیه عرض شمالی قرار دارد.

بخش کدکن در سال ۱۳۸۵ دارای ۱۲۱۹۳ نفر جمعیت بوده که ۶۰۰۴ نفر مرد و ۶۱۸۹ نفر زن بوده اند.مردم به زبا ن فارسی و لهجه نیشابوری صحبت می کنند.

آثار باستاني كشف شده در محل حكايت از سابقه قبل از اسلام كدكن دارد . بعد از اسلام نيز كدكن مهد تمدن و فرهنگ بوده وافراد صاحب نامي همچون كريم الشرق كدكني , تاج الدين علي كدكني , نورالدين منشي كدكني وميرزا شفيع كدكني داشته كه در دوران سلجوقيان , خوارزمشاهيان و صفويان داراي مشاغل سپهسالاري , وزارت و صاحب ديواني بوده اند و نيز عارفاني همچون شيخ ابراهيم عطار نیشابوری  و پسرش شيخ فريدالدين عطار نیشابوری , شيخ حيدر و سلسله أي به نام خلوي از اين منطقه برخاسته اند و از جمله انديشمندان و فرهيختگان معاصر كدكن ميتوان از فخر الشعراي كدكني , ميرزاي خاوري , شيخ ميرزا محمد شفيع كدكني ,  شيخ هادي كدكني و دكتر محمد رضا شفيعي كدكني و… نام برد و همچنين مسجد , ايوان , قبره , سرداب و نيز تعدادي سنگ قبر مربوط به قرون دهم تا سيزدهم برروي تپه أي در مركز شهر كدكن از رونق بازار علم و ارشاد در آن دوران حكايت مي كند و و جود عارفاني بنام خلوي الكبروي سبب اين رونق بوده است .

 آب و هواي بخش :

بخش كدكن از لحاظ آب و هوايي جزء مناطق معتدل و سرد استان به شمار مي رود و متوسط بارندگي ساليانه حدود 280 ميليمتر ميباشد.حداقل درجه حرارت در فصل زمستان تا 18_ درجه در بعضي از سالهاگزارش شده است0 بارندگي در بخش بصورت باران , برف و تگرگ است كه معمولا در روستاهاي كوهپايه أي بخش (اسفيز, دافي , برس , حاج بيگي و شهر كدكن ) نسبت به ساير روستاها و خصوصا روستاهاي شكسته سياه بيشتر بوده و دماي هوا در روستاهاي شكسته سياه معمولا بالاتر ازساير بخش مي باشد0

 جاذبه هاي توريستي و گردشگري:

 آب و هواي معتدل كوهستاني با باغستانهاي فراوان آلو و آلوچه و تابستانهاي خنك و فرح بخش شهر كدكن  و نيز قله مُلكوه (كوه چهل تن ) با ارتفاع 3013 متر كه همه ساله ميزبان كوهنورداني از نقاط مختلف كشور ميباشد  و نيز آبشار طبيعي روستاي دافي  و دره يوزا روستاي بُرس و ارگ روستاي رقيچه از جاذبه هاي مهم گردشگر  بخش ميباشد .

مزار امام زادگان عبد الله و علاءالدين و نيز مزار تاريخي شيخ حيدر و آثار باستاني دوره سلجوقيان با مساجد باستاني و...و همچنين برخي آثار باستاني در روستاها منجمله عبد آباد و برس از مظاهر مهم تاريخي ميباشند.

  وضعيت اشتغال و اقتصادي بخش

 عمدترين فعاليت اهالي كشاورزي و دامداري مي باشد , بخش داراي:   5 رودخانه دائمی و 2 رودخانه فصلي و  143رشته قنات   و 46 حلقه چاه عميق مي باشد .

سالانه حدود 12هزار هكتار از اراضي بصورت آبي و ديم زير كشت محصولات عمده أي همچون گندم , جو , چغندر قند , حبوبات و…  مي باشد 0حدود 400 هكتارباغات الو , آلوچه , سيب  و…

و حدود 45 هزار راس گوسفند و بز , 700 راس گاو , 15 واحد مرغداري  با ظرفيت 230 هزار قطعه جوجه ريزي , 10 واحد پروار بندي ,1000 كندو عسل و دو ايستگاه پرورش ماهي  در بخش وجود دارد .280 دار قالي و قاليچه با حدود 3000متر مربع توليدساليانه و950 نفرمردوزن شاغل در اين بخش ميباشند

 تعداد كار گاههاي صنايع دستي 5 مورد شامل:

 توليد گل مصنوعي , سبد گل , صنايع دستي و تزئيني مي باشد كه 30 نفر اشتغالزايي داشته است.

معدن سنگ سادات واقع در روستاي تلخ بخش از بزرگترين و معروفترين معادن سنگ ساختماني استان ميباشد كه 60 نفر اشتغال زائي دارد .

 وضعيت آموزش و پرورش بخش

 در حال حاضر اداره آموزش و پرورش منطقه كدكن با 380 نفر فرهنگي و كادر اداري  در 39 واحد آموزشي با 2694 ‌دانش آموز ( در مقطع ابتدايي 1535 دانش آموز , مقطع راهنمايي 843 دانش آموز , مقطع متوسطه 273 دانش آموز و پيش دانشگاهي 43 (دانش آموز )  فعاليت دارد .اداره اموزش و پرورش کدکن پس از اداره آموزش و پرورش نوخندان درگز در بین ۴۷ منطقه و ناحیه و شهرستان خراسان رضوی دومین اداره کوچک و کم جمعیت است.

 وضعيت راههاي سطح بخش

 آسفالته 43 كيلومتر , شوسه 34 كيلومتر و خاكي 109 كيلومتر مي باشد درحال حاضرزير سازي و آماده آسفالت هم 23 كيلومتر . كيفيت راههاي ارتباطي بخش نامطلوب كه اكثر رودخانه ها در مسير راههاي بدون آبنما و پل مي باشد كه با توجه به كوهستاني بودن منطقه در مواقع بارندگي وراه افتادن سيل . ارتباط تمامي روستاها به مركز بخش و شهرستان قطع مي گردد و اكثر راههاي روستايي خاكي و بدون ابنيه فني ميباشند

 وضعيت بهداشتي موجود در بخش

 يك مركز بهداشتي و درماني در شهر كدكن و 10 خانه بهداشت در سطح بخش وجود دارد كه خانه بهداشت تلخ بخش ,  دافي ,  اسفيز و برس زير نظر مركز بهداشتي درماني كدكن .خانه بهداشت حاج بيگي , رقيچه , نصرت آباد و پنگي زير نظر مركز بهداشتي درماني رباط سنگ از بخش جلگه رخ  و خانه بهداشت نوزه زير نظر مركز بهداشتي درماني سرهنگ از بخش رخ ميباشند كه اين پراكندگي نظارت و خارج از تقسيمات كشوري هميشه مشكلاتي را در پي داشته است .

 تعداد مساجد, تكاياي و مكانهاي مذهبي بخش

 در بخش كدكن 44 مسجدو8 حسينيه و همچنين 2 امام زاده در شهر كدكن و يك امام زاده در حصاريزدان و يك امام زاده در روستاي عبد آباد  و تعدادي مزار و پير وجود دارد 0

 ادارات و نهادهاي موجود بخش

 1-     كتابخانه عمومي 2- مركز مخابرات1000 شماره أي 3- نانوايي شهري 4 باب و روستايي 8 باب 4-  اداره آموزش و پرورش 5- شهر داري 6- مركز جها كشاورزي 7- شركت تعاوني 8- دفتر پست 9- مركز بهداشتي ودرماني 10- بخشداري 11- حوزه بسيج 12-  بخش انتظامي 13 -بانك كشاورزي 14- بانك صادرات 15 – پست دامپزشكي 16- دايره برق 17- اداره آبفاي شهر كدكن .

 قابليتهاي بخش

 با توجه به مستعد بودن منطقه كدكن در بخش معدن از جمله معادن سنگ ساختماني,نمك و گچ مي توان با سرمايه گذاري , ايجاد اشتغال نمود.

در بخش كشاورزي نيز مي توان با احياي قنوات و چاههاي كشاورزي و همچنين با توجه به توليدات باغستانهاي آلو و آلوچه ميتوان با ايجاد كار خانه كمپوت سازي و احداث كار خانه كبريت سازي  ,  باعث رونق  منطقه شد .

سند توسعه شهرستان نیشابور

1/ وجود فرهنگ  ايثار و شهادت به ويژه در دوران معاصروپيشينه غني  شهرستان  در علم ، فرهنگ و تمدن  و تاريخ با معروفيت جهاني  در ميان  دوستداران  ادبيات  ، عرفان ، فلسفه و رياضيات 0

2/ برخورداري از تنوع  اقليمي  ، ذخاير ژنيتيکي و شرايط  مناسب  آب و خاک

3/ قطب کشاورزي و توان  سهيم شدن  در تامين  امنيت غذايي کشور  با توجه  به مازاد و تنوع توليدات زراعي ، باغي ، دامي و آبزيان

4/ امکان توسعه صنايع تبديلي  موجود  با توجه به ظرفيتهاي ويژه توليد محصولات زراعي – باغي  و دامي 0

5/ قرارگرفتن در کريدور شرقي – غربي، شمالي - جنوبي و شبکه ريلي مشهد – تهران وجاده تاريخي ابريشم 0

6/ برخورداري از صنايع  بزرگ  همچون فولاد خراسان ، نساجي خسروي ، صنايع تبديلي  ووجود  شرکت ايران خود رو  در منطقه وطرحهاي بزرگ دردست اجرا 0

7/ برخورداري از جاذبه هاي ويژه فرهنگي ، تاريخي ، طبيعي و تفرجگاهي  در دامنه  هاي  جنوبي بينالود  و قابليت  توسعه  صنعت  گردشگري

8/ قابليت توسعه مراکز آموزش عالي

9/ وجود بستر مناسب جذب منابع انساني  متخصص و ماهر

10/ واقع شدن  در مجاورت  شهرزيارتي  مشهد و امکان ايفاي  تعدادي از نقشهاي منطقه اي  مشهد

11/ وجود  کانسار هاي غني  معدني  از جمله  فيروزه ، طلا، سنگ آهن ، سنگ آهک و سنگ نمک0

12/ برخورداري  از زيربناهاي مجهز و امکان  جذب سرمايه  گذاريهاي صنعتي  استان

7-عمده ترین تنگناها ومشکلات شهرستان:

1/ وجود گسلهاي زلزله  خيز ، سيل خيزي شهرستان  و سازه هاي کم مقاومت  خصوصا" در شهر هاي کوچک و مناطق روستايي

2/ ضعف شبکه  هاي زيربنايي روستايي(آب شرب – راه – ارتباطات  و )

3/ کمبود  خدمات  و تاسيسات  شهري  و گردشگري

4/ از بين رفتن پوشش گياهي  و فرسايش خاک  خصوصا"بعلت عدم  تعادل دام  و مرتع

5/ وجود  شيوه هاي سنتي توليد  و خرده مالکي و فقدان  طرح هاي جامع توسعه روستايي

6/عدم توسعه دانشگاههاوراه اندازی دانشگاه نیشابور.

8- راه حلها واقدامات مشخص پیشنهادی درجهت استفاده بهینه از قابلیتها وامکانات توسعه ورفع تنگناها و مشکلات شهرستان:

1/  تسريع در اتمام  طرح  مطالعات  جامع گردشگري شهرستان

2/  تسريع در راه اندازي  طرح افلاک نماي خيام ، تله کابين  امام زاده حسين اصغر  و ساير  طرح هاي گردشگري

3/ تسريع در راه اندازي فاز دوم  و سوم فولاد خراسان

4/ تسريع در تکميل و تجهيز شهرک صنعتي خيام

5/ تامين آب شرب شهري و روستايي

6/ تسريع  در  اتمام آزاد راه مشهد نيشابور – سبزوار

7/ تسريع در راه اندازي  دانشگاه  نيشابور  با اولويت  رشته هاي صنعتي  و هنر

8/ تسريع  در اتمام مطالعات  و اجراي  جاده  گردشگري  مشهد – شانديز- خرو – نيشابور

9/ ايجاد وتجهيز مراکز  اورژانس بين راهي  در مسير نيشابور  - مشهد و نيشابور-  سبزوار

10/ اجراي طرحهاي آبخيزداري درحوضه هاي آبخيز و بخصوص  حوضه آبخيز شهري

11/  بهره برداري  سريع  از شهرکهاي صنعتي  جديد شهرستان

12/ تسريع در انجام مطالعات  و اجراي  طرح هاي هادي  روستايي

13/ احداث پايگاه  امداد ونجات  جهت  حوادث غير مترقبه  و مراکز  اورژانس بين راهي

14/ تسريع در ساخت و انتقال  زندان نيشابور

15/ تسريع در احداث و راه اندازي يک باب  هتل در شهر نيشابور

16/ ارتقاء محور  قوچان  - نيشابور و کاشمر- نيشابور از راه فرعي  به اصلي  و تسريع  در اجراي  کمربندي جنوبي نيشابور

17/ تسريع در راه اندازي فاز دوم  و سوم نخريسي

18/ ايجاد  بانک  صنعت و معدن شهرستان

19/ تسريع در اجراي  پروژه فاضلاب  و پس مانده هاي  شهري

20/ ايجاد  مجتمع گلخانه اي

21/ تسريع در تکميل  مجموعه بزرگ ورزشي انقلاب

22/ تسريع در اجراء واتمام  پارک رياضيات

23/ تسريع در ايجاد  فاضلاب روستايي

24/ ايجاد و بهره برداري شبکه آبرساني  فضل و کمال الملک

25/ تسريع در ارتقاء  بخش هاي  زبرخان – تحت جلگه و ميانجلگه به شهرستان

26/ تکميل و ايجاد  واحد هاي اداري در شهر و مراکز بخش  وتجهيز شورا هاي حل اختلاف0

27/ تسريع در اجراي طرح آبياري تحت فشاردرمناطق شمالي شهرستان0

28/پیگیری راهکارهای مناسب درجهت تمرکزدادن نقاط جمعیتی و مجتمع روستاها باهدف تفکیک نقاط سکونت گاهی و مراکز اشتغال باتوجه به به بالا بودن هزینه های بسیار زیاد خدمات زیر بنایی.

29/تخصیص اعتبارات ویژه جهت احداث حمامهای خصوصی در منازل روستائیانبه منظور بالا بردن بهداشت روستایی.

30/توسعه مراکز آموزشی شبانه روزی در روستاها به منظورجذب دانش آموزان بااستعداد و فراهم نمودن شرایط ادامه تحصیل برای آنان.

31/توجه جدی تربه شهرهای تازه تاسیس به منظور بالابردن خدمات مطلوبتر به مردم وجلوگیری از مهجرت های بی رویه

نگاهی کوتاه به جغرافیای شهرستان نیشابور

موقعيت و وسعت

شهرستان نيشابور يكي از شهرستان هاي بخش مركزي استان خراسان رضوي است كه بين 58 درجه و 19 دقيقه تا 59 درجه و 30 دقيقه طول جغرافيايي و 35 درجه و 40 دقيقه تا 36 درجه و 39 دقيقه عرض جغرافيايي در حاشيه شرقي كوير مركزي ايران واقع شده است . بخش اعظم اين شهرستان در دشت نسبتاً وسيعي قرار گرفته كه از شمال ( بوسيله ارتفاعات بينالود ) به شهرستان هاي چناران و قوچان ، از شرق به شهرستان مشهد ، از جنوب به شهرستان هاي تربت حيدريه و كاشمر و از غرب به شهرستان سبزوار و از شمال غربي به شهر ستان فاروج در استان خراسان شمالي محدود است .

 شهر نيشابور نيز در 110 كيلومتري غرب مشهد و 768 كيلومتري شرق تهران واقع است. وسعت شهرستان نيشابور بالغ بر 8722 كيلومتر مربع بوده كه معادل 9/2 درصد وسعت استان و 53/0 درصد وسعت كل كشور مي باشد.

آب و هوا

چگونگي آب و هواي نيشابور توسط دو عامل مهم زير تعيين مي گردد :

1ـ با توجه به توده هاي مهم هوا ( جريان هاي هوايي سيبري ، مديترانه اي ، شمالي و غربي اقيانوس اطلس ، موسمي اقيانوس هند و صحرايي عربستان ) كه به طور كلي شمال شرق كشور را تحت تأثير خود قرار مي دهند.

2ـ ارتفاع و جهت رشته كوه هاي بينالود و كوه سرخ كه دشت نيشابور را احاطه كرده اند.

تابستان هاي طولاني خشك و گرم زمستاني سرد و كوتاه از خصوصيات آب و هوايي منطقه مي باشد. با توجه به اختلاف زياد ارتفاع ( حدود 2300 متر ) بين دشت نيشابور و كوه هاي منطقه ، شرايط خاص آب و هوايي در اين شهرستان حاكم بوده است.

تعداد و توزيع جمعيت

بر اساس نتايج سرشماري 1375، جمعيت نيشابور 412904 نفر بوده كه 169131 نفر آن ( حدود 41 درصد ) در نقاط شهري و 243773 نفر ( حدود 59 درصد ) در نقاط روستايي سكونت داشته اند. سهم جمعيت شهرستان از كل جمعيت استان خراسان (6047661 نفر ) حدود 83/6 درصد است و تراكم جمعيت در اين شهرستان 3/47 نفر در هر كيلومتر مربع  مي باشد كه در مقايسه با تراكم نسبي جمعيت استان ( حدود 20 نفر در هر كيلومتر مربع ) 3/27 نفر در هر كيلومتر مربع بالاتر است.

بر اساس آمار سال 1385 جمعيت شهرستان به 448170 نفر رسيده است. از اين تعداد 237365 نفر در مناطق شهري(53 درصد) و 210805 نفر (47 درصد) در مناطق روستايي اسكان دارند.

شهرستان نيشابور بر اساس آخرين تقسيمات سياسي كشوري ، داراي 6 بخش ، 17 دهستان ، 609 آبادي داراي سكنه و 7 شهر به نام هاي نيشابور ، دررود ، خروين ، فيروزه و قدمگاه ، عشق آباد و چكنه مي باشد.

توزيع جمعيت نيز در اين شهرستان نشان دهنده اين است كه جمعيت در سطح بخش ها و به تبع آن دهستان هاي پيرامون شهر نيشابور و نيز بخش زبرخان يعني قسمت هاي مركزي و شرقي شهرستان از تراكم بالاتري برخوردار بوده ، برعكس مناطق واقع در شمال و جنوب شهرستان تراكم جمعيت شان كمتر است.

صنايع دستي

مهم ترين صنايع دستي رايج در شهرستان نيشابور ، صنايع قالي بافي و گليم بافي است. صنعت قالي بافي در بيش از 470 روستا و صنعت گليم بافي در 27 روستاي اين شهرستان عمدتاً به صورت كار اصلي و يا به صورت فعاليت جنبي و مكمل در كنار ساير فعاليت هاي اقتصادي رايج انجام مي گيرد. آمادگي و توانمندي نيشابور در بخش صنعت قالي بافي به گونه اي است كه اقدام به بافتن قالي هايي با متراژ چند هزار متري و در نوع خود بزرگ ترين در سطح جهان مي نمايد . از ديگر صنايع دستي موجود در شهرستان نيشابور مي توان به 4 كارگاه صنايع سفالگري ، 4 كارگاه صنايع نمدمالي ، 2 كارگاه صنايع پارچه بافي ، 7 كارگاه صنايع ريسندگي نخ ، در يك روستا گيوه بافي و در يك روستا حصير بافي اشاره نمود.

سابقه سكونت و فرهنگ

نيشابور در رهگذر تاريخ پرفراز و نشيب خود ، به واسطه برخورداري از موقعيت خاص جغرافيايي ارتباطي ، خاك حاصل خيز و آب و هواي مناسب ، همواره مورد توجه اقوام مختلف بوده است. قبل از ورود آريايي ها مشخص نبوده كه چه اقوامي در آن سكونت داشته اند ، اما هنگام ورود قوم آريايي به ايران ، تيره اي از آنان به نام « پارت ها » ( اقوام داهه ) در منطقه ي خراسان ( و نيشابور ) سكونت گزيده و به آبادي و عمران آن پرداخته اند . اين اقوام قبل از تسلط اسلام ، چندان با اقوام همسايه در نياميختند ولي پس از آن با موقعيت خاص نيشابور ، اين سرزمين مورد توجه اعراب قرار گرفت و عده اي از عساكر عرب در آن مسكن گزيدند . پس از آن ، جمعيت ها و اقوام ساكن در نيشابور يا همواره مورد توجه وهجوم اقوام مختلف همچون تركان غز ، تركمن ها ، ازبكان ، مغولان ، تيموريان و افغان ها قرار گرفته و موجب آميختگي نژادهاي مختلف در اين شهر شد و يا توسط زلزله هاي مكرر و بنيان كن ، جمعيت هاي بزرگ نيشابور به كام مرگ رفته ، جوامع و گروه جديدي جايگزين آن ها گرديدند. به هر روي ، اين شهرستان ميدانگاه مبارزه و برخورد افكار و عقايد مختلف و پايگاه منازعات و تعصبات متفاوتي بوده كه از يك سو سبب بروز جنبه هاي رنگارنگ قومي و فرهنگي شده و از سوي ديگر اين امر ، غناي فرهنگي و تمدن آن را در دوره هاي مختلف حيات تاريخي نيشابور به دنبال داشته است.

به عبارتي ديگر ، پايتختي نيشابور در دوره اساطيري تاريخ ايران ، وجود آتشكده آذربرزين مهر ، يكي از سه آتشكده مقدس و اهورايي زرتشتيان ، در اين شهر ، دومين شهر ايران در عصر صفاريان ، سامانيان ، سلجوقيان و غزنويان بودن ، وجود بيست و هفت باب از سي و سه باب اولين مدارس و دانشگاه هاي جهان اسلام در آن ، تأسيس نظاميه نيشابور قبل از نظاميه بغداد ، ثبت حديث معروف سلسله الذهب از حضرت علي بن موسي الرضا (ع) توسط چندين هزار نويسنده با قلمدان هاي مرصع در اين شهر ( به سال 200 هـ . ق ) ، مأمن تشنگان علم و معرفت سرزمين هاي اسلامي در قرن 4 و 5 هـ .ق ، زادگاه چهار فرقه عرفاني ملامتيه ، كراميه ، بكتاشيه و جوريه بودن ، مركزيت تصوف و عرفان جهان اسلام در قرن چهارم ، ظهور بيش از چهارهزار و سيصد نفر شخصيت برجسته علمي و فرهنگي تا ربع اول قرن ششم در اين شهر ، پرورش مشاهيري چون عطار ( يكي از سه ضلع مثلث ادبيات عرفاني ايراني ) ، حكيم عمر خيام ( شاعر ، منجم و رياضي دان برجسته جهان اسلام و بزرگ ترين عالم جبر دوران هزار ساله قرون وسطي) ، فضل بن شاذان و ... همه و همه شواهدي بر سابقه درخشان تمدن و فرهنگ غني اين شهرستان در گذشته بوده كه در فصل هاي پيشين نيز به گوشه اي از آن ها اشاره شده است.

تركيب قومي و مردم شناسي

ـ خاندانهاي معروف قديم نيشابور

از خاندان هاي معروف نيشابور در گذشته مي توان به : خاندان هاي ميكاليان ، عماريان ، شداديان ، انماطيان ، قاضيان ، سيمجوريان ، بديليان ، دلشاديان ، خاندان هاي منيعي ، صاعدي ، محمي ، مزكي ، مومل ، ناصحي ، سراجي ، شجاعي ، صفار ، شحامي ‌، نيلي ،‌ عيار ، سياري ،‌ عنبري ، بحيري و نيز تعدادي از خاندان هاي غير مسلمان شامل يهودي ، زرتشتي و مسيحي اشاره نمود كه در قرن هاي چهارم تا دهم هجري قمري در پيشبرد دانش و فرهنگ اين سرزمين نقش مهمي را ايفا نموده اند.

ـ طوايف و خاندان هاي فعلي نيشابور

برخي از طوايف و خاندان هاي متعددي كه هم اكنون در نيشابور ساكن هستند ، عبارتند از :

ـ در شهر نيشابور و حومه آن اختلاطي از اقوام فارس زبان ها ، كرد زبان ها و معدودي از قوم بلوچ زبان و كولي ها .

ـ در قسمت هاي جنوبي شهرستان علاوه بر وجود خاندان هايي از اقوام فارس زبان چون بهمدي ، ترابي ، عارفي ، عشقي ، ماروسي و ... تعدادي نيز از اقوام بلوچ و ترك با حفظ زبان اوليه شان وجود دارند.

ـ در قسمت هاي شرقي شهرستان ، عمدتاً فارس ها شامل : خاندان هاي موسوي ،‌ گنجعلي ، قدمگاهي ، درودي ، بوژاني ، حسيني ، اكبري ، غيبي ، صادقي ، رحمتي ، عليخاني ، قهاري ، ميرشاهي ، عبدي ، شرفي ، اسماعيلي و ... و برخي اقوام ترك زبان شامل خاندان هاي رحماني ، قدمياري ، مرشدلو ، حيدري ، ايرواني و ... مي باشند.

ـ در قسمت هاي شمالي و غربي نيشابور نيز خاندان هاي اقوام فارس زبان و ترك زبان شهرستان ، نظير : رضوي ،‌ حسيني ، علي كاظم ، حاج قنبرها ، كربلايي اسدها ، آقاها ، صادقي ها و ... با خاندان هاي كرد زبان ( از طوايف كردان زعفرانلو ، توپكانلو ، عمارلو و ورانلو ) همچون : كركانلو ، كال ميشي ، فرهادخاني ، لطيفي ، ترابي . شيرقاضي ، آقامحمد خاني ، سمكان ، زينلي و صميمي به طور اختلاطي و تا حدودي با حفظ برخي از آداب و رسوم قومي و محلي خود ، در كنار يكديگر زندگي مي كنند.

به طور كلي تركيب قومي شهرستان نيشابور در حال حاضر از اختلاط اقوام فارس ، ترك ، كرد و بلوچ تشكيل شده است و تنها مي توان از لحاظ زباني اين تركيب را شامل : 89 درصد فارس زبان ، 2/10 درصد ترك زبان ، 6/0 درصد كردزبان و 2/0 د رصد بلوچ زبان مشخص نمود.

ويژگي هاي فرهنگي مردم نيشابور

ـ زبان و دين

مردم نيشابور ضمن وقار و متانت در حركات خود ،‌ داراي زبان فارسي با گويش محلي مي باشند كه براي ناآشنايان به لهجه نيشابوري ، درك و فهميدن آن مشكل نيست ، زباني بسيار نزديك به زبان فارسي دري با تركيباتي مشحون از واژگان سره و ناب فارسي ،‌ گويش نيشابوري را تشكيل داده است. اقوام ترك شهرستان ، زبان اجدادي خود را حفظ و با يكديگر به تركي خاصي كه خيلي به فارسي نزديك و از تركي ساير نقاط چون آذربايجان فاصله گرفته ، گفت و گو مي كنند ولي زبان غالب آن ها فارسي است . كردهاي شمال شهرستان نيز مانند ترك ها ، با يكديگر به كردي سخن مي گويند اما در اجتماع ، به فارسي تكلم مي كنند.

دين مردم نيشابور ، اسلام و مذهب آنان شيعه اثناعشري است . در آبان سال 1375 ، از جمعيت 412904 نفري شهرستان نيشابور ، 81/99 درصد را مسلمانان ، 03/0 درصد را زرتشتيان و16/0 درصد را پيروان ساير اديان و يا افرادي كه دين خود را اظهار نكرده اند ، تشكيل داده اند. بدين ترتيب پيروان اديان ديگر بسيار اندك هستند و پيروان مذاهب ديگر اسلامي نيز درصد بسيار كمي را تشكيل مي دهند كه مهم ترين شان فرقه اسماعيليه است كه در روستاهاي : داغي ، فردوس و ديزباد عليا ( بالا ) ساكن مي باشند.

آداب و رسوم محلي مردم نيشابور

با توجه به اين كه بسياري از آداب و رسوم محلي مردم نيشابور با كم و بيش اختلاف ، داراي تشابهات زيادي با فرهنگ و رسوم محلي مردم خراسان است ، به واسطه حضور رسانه ها ، اين رسوم و سنت ها در حال كم رنگ شدن است و آن اصالت و سنتي بودن خود را آهسته آهسته از دست مي دهد .

هنرها ، فنون و صنايع دستي

ـ هنرها : از جمله هنرهاي دستي اين شهرستان ، ساخت برخي ابزار موسيقي است كه عبارتند از: قشمه : ( دوعدد فلوت به هم چسبيده ) ، سرنا ، دهل ، دوتار ، سه تار ، تار و دايره زنگي ـ كه توسط خراط ها ساخته مي شوند . ( اجراي موسيقي نيز معمولاً در جشن هاي عروسي ، ختنه سوران و ساير جشن هاي منطقه صورت مي گرفته است ) .

در اين شهرستان همچنين هنر رقص شامل رقص هاي مردانه : چوب بازي ، دستي ، كردي و رقص هاي زنانه : رقص محلي ، جان بي بي ، كردي ، دستي و دستمال بازي مرسوم است كه غالباً در مراسم عروسي و شادي به اجرا در مي آيد.

از ديگر هنرها ، هنر نمايش شبيه خواني بوده كه گروهي از شمايل گردان ها و بازيگران اين نمايش در ماه هاي محرم و صفر ، نقش هايي را از قهرمانان اصلي قيام عاشورا ايفا مي نمايند تا حوادث و وقايع شهادت امام حسين (ع) را احيا و در خاطره مردم زنده نگه دارند.

فنون و صنايع دستي :

از عمده ترين فنون و صنايع دستي نيشابور ، فنون ساخته ها شامل آهنگري ، نجاري ، سفالگري ، مسگري ، پلاس بافي ،‌ حصيربافي ، قالي و قاليچه بافي ، رنگرزي ، نمدمالي ، كلاه مالي و فيروزه تراشي است كه برخي از آن ها به دليل ورود ابزار و فناوري هاي جديد ساخت به كلي متحول شده اند و برخي چون صنعت فيروزه تراشي ـ علي رغم قدمتي كه دارد ـ با توجه به وجود مرغوب ترين نوع جهاني آن در اين شهرستان ، هنوز جايگاه اصلي خويش را بازنيافته است.

سوغات نيشابور

ـ فيروزه

نيشابور علاوه بر مهد علم و فرهنگ دوره هايي از تاريخ تمدن اسلامي و زادگاه گروهي از دانشوران و مردان نامدار تاريخ ايران ، از دوره هاي بسيار كهن نيز به داشتن جواهري گران بها به نام فيروزه به شهرت جهاني رسيده است.

از تاريخ دقيق كشف فيروزه و نحوه استخراج آن در گذشته هاي دور و به ويژه تا پيش از زمامداري پادشاهان صفوي ، اطلاعات جامعي در دست نيست اما احتمال مي رود كه در اوج شهرت و آباداني نيشابور ، ساكنين اين منطقه از وجود فيروزه و نحوه استخراج آن آگاهي داشته ند.

قديمي ترين اسنادي كه در مورد فيروزه نيشابور سخن گفته اند ، كتاب هايي نظير :

ـ كتاب « جهان نامه » تأليف محمد بن بكران ( خراساني ) ، كه در سال 605 هجري قمري به نام سلطان علاء الدوله ي خوارزمشاه تأليف شده .

ـ « عرايس الجواهر و نفايس الاطايب » ابوالقاسم عبدالله كاي ( به سال 700 هـ .ق ) و «‌ تنسوخ (ق) نامه ايلخاني » منتسب به خواجه نصيرالدين طوسي مي باشد.

در طي دوره صفويه و پس از آن ، سياحان خارجي و داخلي نظير ژان باپتيست تاورنيه ( جواهر سازي مشهور فرانسوي به سال 1046 هـ .ق ) ، فريزر ( 1238 هـ ق ) ، آرثور كانالي ( 1246 هـ ق ) ، ژنرال فريه ( 1261 هـ ق ) ، كرزن ( 1309 هـ ق ) ، صنيع الدوله (‌1303 هـ .ق ) و ... از فيروزه و فيروزه تراشان نيشابور بسيار سخن گفته اند و برخي ( ژنرال فريه ) اشاره كرده اند كه عده اي از فيروزه تراشان نيشابور از « بدخشان » ، به اين شهر آمده اند.

معادن فيروزه نيشابور در 53 كيلومتري شمال غربي مركز شهرستان ، در دامنه هاي جنوبي ارتفاعات بينالود و در 4 كيلومتري دو روستاي معدن سفلي و عليا ، از دهستان فيروزه ، بخش تحت جلگه ، واقع شده است و تمامي فيروزه كاران اين شهر نيز همه بومي و نيشابوري هستند و هنرمنداني در مشهد و اصفهان به اين كار اشتغال دارند.

سنگ فيروزه معمولاً در كنار سنگ چخماق و به صورت رگه هاي بسيار باريك در لابه لاي سنگ هاي آذرين ( آتشفشاني ) شكل مي گيرد. اين سنگ با فرمول شيميايي CU.AL₆(PO4)₄.(OH).5H₂ 0 ، از عناصري چون مس ، آلومينيوم ، فسفات ،‌هيدرواكسيد و آب تشكيل شده كه بسته به نوع و درصد اين تركيبات و محل تشكيل آن ، داراي طيف وسيعي از رنگ آبي كمرنگ ، پررنگ ، سبز روشن و در مواردي تا سبز تيره مي باشد. بهترين و گرانبهاترين نوع آن نيز با رنگ آبي سير و عجمي ناميده مي شود. وزن مخصوص فيروزه بين 62/2 تا 83/2 و سختي آن برابر شيشه يعني 6 است.

انواع فيروزه با توجه به محيطي كه فيروزه از آن به دست مي آيد ( جنس توده هاي معدن ) به دو نوع فيروزه سنگي و خاكي تقسيم بندي شده كه نوع خاكي آن از مسيل ها و رسوبات به دست مي آيد و به دليل عدم تغيير رنگ آن با گذشت زمان ، گران بهاتر و مرغوب تر مي شود . نوع سنگي آن نيز از ميان سنگ هاي آذرين استخراج مي گردد.

از نظر كيفيت ( مرغوب بودن ) فيروزه ، انواع آن قبل از تراش شامل موارد ذيل مي باشد :

1ـ فيروزه عجمي : گرد و درشت است و تقريباً خالص و بدون رگه مي باشد ، رنگ آن آبي سير و گران قيمت ترين نوع فيروزه است.

2ـ عجمي نيم رنگ : از نوع قبلي كم رنگ تر و داراي كمي ناخالصي است.

3ـ عربي : فيروزه تخت ، با لايه هاي نازك است با رنگ آبي سير.

4ـ توفال : مانند عربي است ، داراي ناخالصي بوده و سنگ آن از ميان رفته و فقط لايه اي از فيروزه با رنگ آبي سير باقي مانده است.

5ـ توفال نيم رنگ : از نوع قبلي كمي روشن تر است.

6ـ توفال سفيد : رنگ آبي خيلي روشن دارد ، احتمالاً نام ديگر آن شروام مي باشد.

7ـ چغاله ( چاغوله ) : فيروزه اي درشت ، شبيه عجمي اما به رنگ آبي كم رنگ .

8 ـ شجري : داراي ناخالصي به شكل شاخ و برگ درخت و رگه دار است.

9ـ شكوفه : فيروزه اي است ريزتر از چغاله و فيروزه كمي دارد.

10ـ فيروزه چال يا نرم : اين فيروزه كمي بزرگتر از عدس بوده كه در سنگ هاي معدن ديده مي شود.

11ـ فيروزه درشت : سنگ هاي نسبتاً بزرگي است كه در آن رگه هاي باريك و پراكنده و نازك فيروزه ديده مي شود و نازل ترين نوع آن است.

فيروزه در اثر چربي تغيير رنگ مي دهد و در مقابل رطوبت يا خشكي به سبزي مي گرايد . اشكال مختلف آن را مي توان بيضي ، قلبي ، انگشتري و برجسته ناميد و براي مراقبت و حفظ اصالت فيروزه ، آن را در ميان خاك اره يا ماسه مرطوب نگداري مي كنند .

در گذشته فيروزه را با انفجار صخره ها يا به طريق سنتي با خيساندن سنگ ها استخراج مي كردند ، به اين ترتيب كه قلوه سنگ هاي جدا شده از كوه را در حوضچه هاي پر از آب قرار مي دادند و پس از اين كه قلوه سنگ ها كاملاً خيس و سست مي شد ، آن ها را سايش داده ، فيروزه را جدا مي كردند . اما امروزه با استفاده از يك چرخ برقي ، قطعات سنگ معدن را سايش داده و فيروزه را به سهولت ( با افت كم ) از آن جدا مي سازند .

از فيروزه بيشتر به عنوان نگين و ترصيع در انگشتر ، گردن بند ، دست بند و ظروف نقره استفاده مي كنند و در حال حاضر مراكز مهم فيروزه تراشي نيشابور ، در مجموعه ميراث فرهنگي ( كاروان سراي شاه عباسي ) و مجموعه تاريخي ـ تفريحي آرامگاه خيام داير مي باشد.

ريواس

ريواس ، نوعي ميوه كوهستاني نيشابور است كه در اصل گياهي مرتعي و خودرو بوده و در فصل بهار بر دامنه هاي ارتفاعات شمالي و شرقي شهرستان ، كوههاي بينالود ، مي رويد و از بهترين و مرغوبترين نوع آن در ايران محسوب    مي گردد.

اين گياه از زمان هاي بسيار دور در اين شهرستان به عمل مي آمده ، به طوري كه در بندهش ـ يكي از متون كهن ايراني ـ به اين گياه با ديد اساطيري اشاراتي شده و در كتب برخي مورخين و سياحان ايراني و خارجي نيز از طعم و طراوت ريواس نيشابور توصيف ها شده است.

ريواس داراي ساقه هايي سفيد تا ارتفاع 80 سانتي متر بوده و در سر ساقه هاي آن برگ بزرگ و پهني ، شبيه پنجه مرغابي وجود دارد و تنها قسمت ساقه هاي آن خوردني است.ساقه هاي اين گياه ، لطيف و آبدار و طعم آن ترش و مطبوع است و علاوه بر وجود مقدار زيادي املاح معدني و انواع ويتامين ها در آن ، خاصيت دارويي نيز دارد . از ريواس در انواع خوراكي ها ، مربا ، شربت و خورش استفاده مي كنند وشربت ريواس ، مهم ترين محصول فرآوري شده آن به عنوان سوغات نيشابور به ساير نقاط ايران و خارج از كشور ( به ويژه به كشورهاي عربي حوزه خليج فارس ) صادر مي گردد.  

اكنون پس از يادآوري اين نكته كه نيشابور در كنار همه اين قابليتهاي فرهنگي از موقعيت جغرافيايي ويژه اي نيز برخوردار است و هوا ، زمين و آب آن دلپذير ، مرغوب و گواراست فهرست وار به برخي از قابليتهاي تاريخي آن اشاره  مي شود :

1ـ منطقه جنوب شرقي و جنوب نيشابور ، بويژه محدوده بين آرامگاه امامزاده محمد محروق و خيام و فضل بن شاذان و راه شوسه نيشابور به مشهد ،‌ بي شك يكي از گرانبارترين خاطرات و عبرتهاي تمدن و فرهنگ شكوهمند اسلامي ـ ايراني را در خود نهفته دارد. در اين منطقه بازمانده هاي كهندژ ( قهندژ) وجود دارد با قدمتي چند هزار ساله كه يكي از چند كهندژ مورد اعتنا در ايران است . از اين كهندژ آثاري چند برجاست كه بايد مرمت و احيا شود تا در معرض ديد و درس آموزي قرار گيرد.

2ـ در جنوب همين منطقه ، در قرون اوليه اسلامي مسجد بزرگي وجود داشته است كه يكي از عجايب جهان اسلام به شمار مي رفته و عظمت آن بگونه اي بوده است كه همزمان 60 هزار نمازگزار مي توانسته اند به اداي فرضيه بپردازد و نيز هزار ستون و بيش از يك صد خادم داشته است.

3ـ شرق و جنوب كهندژ ياد شده گورگاه صدها شخصيت بزرگ مسلمان است كه هر يك در زمانه خود شخصيتي گرانسگ و حرمت انگيز بوده اند از آن جمله اند :

ـ فتال نيشابوري صاحب روضه الواعظين

ـ مسلم بن حجاج نيشابوري صاحب صحيح مسلم دومين كتاب حديث معتبر اهل سنت در اسلام .

ـ ابوالقاسم قشيري صاحب رساله قشيريه .

ـ ابوعلي دقاق استاد و پدرزن ابوالقاسم قشيري . دو عارف بزرگ دنياي اسلام.

ـ ...

4ـ در شرق تپه تراباباد منطقه ملقاباد و محله حيره واقع است كه زادگاه و خفتنجاي صدها شخصيت بزرگ عالم اسلام است و از برگترين محلات نيشابور كهن در دوران اوج و عظمت تمدن اسلام محسوب مي شود. در جنوب غرب ترباباد آرامگاه فضل بن شاذان واقع است .فضل از متكلمين طراز اول شيعه و يار و مصاحب چهار امام همام يعني امام محمد تقي (ع) ، امام حسن عسگري (ع) و بنا به روايتي امام رضا (ع) بوده است و در بين دهها اثر او كتاب «‌الايضاح » او مشهور است.

5ـ در جنوب غربي و غرب تپه ترباباد بازار كوچك و بزرگ نيشابور كهن واقع بوده است همان بازاري كه شيخ ابوسعيد ابوالخير از آن ياد مي كند و حسن مؤدب را جهت تهذيب نفس براي خريد جگر بند روانه آن مي دارد و پيش از اين ، همين بازار محل عبور كاروان پر شكوه و شوكت حضرت ثامن الحجج و مكان بيان حديث مهم سلسله الذهب بوده است.

6ـ در باغ امامزاده محمد محروق علاوه بر تربت خاكسترگون امامزاده ، كه در سال 200 هـ ق به تيغ بيداد كشته و به آتش ظلم سوخته شد ، آرامگاه حكيم متأله عمر خيام رياضي دان ، فيلسوف و اديب مسلمان قرار دارد. در همين حوالي امام الحرمين جويني مدرس نظاميه نيشابور و استاد امام محمد غزالي خفته است و قبر محمد بن اسلم طوسي از محدثان و عارفان بزرگ ، جلودار موكب حضرت امام رضا (ع) در حين ورود حضرت به نيشابور ، نيز در همين منطقه است.

7ـ برخي ديگر از جاذبه هاي فرهنگي و تاريخي نيشابور به قرار زير است :

ـ بناي آرامگاه فيلسوف و رياضي دان نامي حكيم عمر خيام نيشابوري .

ـ بقعه و بناي آرامگاه امامزاده محمد محروق و باغ دلگشاي آن.

ـ بقعه و بناي آرامگاه شيخ فريدالدين عطار نيشابوري و باغ چشم نواز آن .

ـ آرامگاه هنرمند نقاش استاد محمد غفاري ( كمال الملك ) .

ـ بقعه و بناي آرامگاه فضل بن شاذان.

ـ بقعه و بناي آرامگاه سعيد بن سلام مغربي ( ايتاليايي ).

ـ تپه آلب ارسلان ( ترباباد )

ـ غار ابراهيم ادهم ( محل عبادت ابراهيم ادهم و محل ملاقات شيخ ابوسعيد ابوالخير و ابوعلي سينا و خفيه گاه شيخ حسن جوري )

ـ رباط شاه عباسي و موزه نيشابور در همين مكان همراه با كارگاههاي مختلف صنايع دستي نيشابور.

ـ مسجد جامع نيشابور ( دوره تيموريان ).

ـ باغ تقي آباد و منزل استاد كمال الملك در حسين آباد نيشابور.

ـ قدمگاه و چشمه گواراي آن كه با گامهاي حضرت رضا (ع) تبرك يافته است.

ـ رباط قدمگاه ( دوره صفويه ـ شاه عباس ) .

ـ بهره مندي از دلگشاترين قسمت جبال بينالود و شيرباد بلندترين قله خراسان.

ـ بهره مندي از ييلاقهاي دلگشا در شمال شهر و 12 رودخانه دائمي.

ـ بهره مندي از يكي از بزرگترين اردوگاههاي تفريحي ، فرهنگي با هكتارها وسعت و دو سد و باغهاي دلگشا ( اردوگاه شهيد رجايي باغرود ).

ـ بهره مندي از مرغوبترين ميوه كوهستاني و شفابخش يعني ريواس .

ـ بهره مندي از بهترين فيروزه جهان در معدن فيروزه آن.

ـ آتشكده آذربرزين مهر يكي از سه آتشكده بزرگ ايران باستان

ـ بزرگترين فرهنگسراي خراسان ( فرهنگسراي سيمرغ ).

نيشابور پيش از اسلام نيز پيشينه اي درخشان داشته است و پس از اسلام تا پيش از حمله مغول چهار راه عبور كاروان تمدن و فرهنگ ايران و اسلام بوده است و هزاران دانشمند را درخود پرورده است و در زمين خود پذيرفته است در كتاب تاريخ نيشابور الحاكم از چهار هزار شخصيت علمي نام برده مي شود كه در اين شهر بوده اند. تحصيل كرده اند يا به تدريس اشتغال داشته اند . طبق تحقيق دكتر ناجي معروف در مقاله « مدارس پيش از نظاميه » از 33 مدرسه عالي در تمام جغرافياي تمدن اسلامي 27 مدرسه عالي در نيشابور تأسيس شده و فعاليت داشت است. اكنون تمام آن سوابق تاريخي و فرهنگي در اين شهر گرانقدر مدفون شده است اين شهر خودبخود يك موزه عبرت انگيز تاريخ است هركجاي آن را كه بكاوي به دفينه اي ، سفالينه اي ، دژي ، سنگ مزاري ، تنديسي و بنايي برمي خوري كه يادآور تمدن پيشين ايران و اسلام است. نيشابور شهري نيست در كنار ديگر شهرهاي ايران ، نيشابور بي اغراق خود تكه اي عظيم و اساسي از ايران بزرگ و تمدن اسلام است.