معرفی بخش مرکزی نیشابور

بخش مرکزی شهرستان نیشابور با مساحتی بالغ‌بر 2368 کیلومترمربع، در حدفاصل مختصات جغرافیایی 35/91 درجه و 36/68 درجه عرض شمالی و 58/34 درجه و 59/07 درجه طول شرقی قرارگرفته و از شمال با  شهرستان هاي قوچان و چناران و بخش سرولایت نیشابور، از جنوب با بخش میان جلگه نیشابور و از شرق با بخش زبرخان نیشابور و از غرب با شهرستان فیروزه همسايه است.
این بخش ازنظر وسعت، جمعیت و تعداد آبادی، یکی از بزرگترین بخش‌های شهرستان و استان خراسان رضوی و حتی کشور به شمار می‌رود که دارای 5 دهستان، 2 شهر و 234 پارچه آبادی دارای سکنه و 176 روستای دارای شورا و 152 دهیاری فعال می‌باشد که در حال حاضر ازنظر جمعیت در رتبه دوم بخش‌های استان قرار داشته و جمعیت آن از 68 بخش دیگر استان بالاتر می‌باشد.
همچنین جمعیت روستایی بخش با 76807 نفر (بر اساس سرشماری 1395) از مجموع جمعیت شهری و روستایی 15 شهرستان استان (داورزن، بجستان، کلات، خوشاب، فیروزه، جغتای، مه‌ولات، خلیل‌آباد، جوین، باخرز، رشتخوار، زاوه، بینالود، درگز و بردسکن) بالاتر می‌باشد.

خلاصه وضعیت دهستان‌ها و آبادی‌های بخش مرکزی نیشابور (سرشماری 1395)

  شهرها شامل: نیشابور و بار

دهستان‌ها شامل: بینالود به مرکزیت روستای کلاته محمدجان، دربقاضی به مرکزیت روستای خوجان، ریوند به مرکزیت روستای شادمهرک، مازول به مرکزیت روستای قطن آباد و فضل به مرکزیت روستای ابوسعدی می‌باشد.
بخش مرکزی نیشابور دارای آب‌وهوای معتدل و در مناطق کوهستانی سرد می‌باشد که از شمال و شمال غرب به ارتفاعات بینالود، از جنوب به کال شور محدودشده و از حاصلخیزی نسبتاً بالایی برخوردار است. رودخانه‌های بسیاری از ارتفاعات شمالی بخش سرچشمه می‌گیرند که مهمترین آنها رودخانه‌های بوژان، باغرود، رود، میرآباد، طاغان، بار و بقیع می‌باشد که همگی پس از الحاق به رودخانه کال شور و عبور از شهرستان سبزوار به دشت کویر می‌ریزد.
اکثر قله‌های مرتفع شهرستان و استان خراسان رضوی در این بخش واقع‌شده‌اند که بلندترین قله‌های آن شامل: بینالود با ارتفاع ۳۲۱۱ متر است که به بام خراسان شهرت دارد و در ارتفاعات مشرف‌به رودخانه‌های طاغان و میرآباد قرار دارد و قله شیرباد به ارتفاع 3300 متر در ارتفاعات مشرف‌به رودخانه بوژان قرار دارد.
گویش مردم این بخش با لهجه نیشابوری، گویشی منحصربه‌فرد و خاصی است که در آن کلمات اصیل فارسی و پهلوی به وفور دیده می‌شود. همچنین زبان ترکی خراسانی و کردی با گویش کرمانجی در برخيروستاهاي این بخش و در شهر نيشابور رایج است.

توانمندیها و ظرفیت‌های حوزه گردشگری بخش مرکزی نیشابور
بخش مرکزی نیشابور با قرار گرفتن در مرکز حوزه تمدنی نیشابور کهن و موقعیت ویژه طبیعی و جغرافیایی آن در ضلع جنوبی ارتفاعات بینالود و قلل مرتفع و جریان رودخانه‌های متعدد فصلی و دائمی و آبشارهای زیبا در آن و همچنین برخورداری از شرایط کویری در ضلع جنوب و جنوب شرقی خود، از دیرباز در حوزه‌های مختلف گردشگری تاریخی، طبیعی، فرهنگی، مذهبی و ... به عنوان یکی از مناطق مستعد شهرستان، استان و حتی کشور مطرح بوده و به عبارتی دیگر، می‌توان بخش اعظم گردشگری شهرستان نیشابور را به واسطه ظرفیت‌های فراوان بخش مرکزی در این حوزه دانست.
روستاهای تفرجگاهی:
تعدادی از روستاهای بخش که دارای ظرفیت بالایی از نظر گردشگری طبیعی و تفرجگاهی می باشند و اغلب در دهستانهای فضل، مازول و بینالود قرار دارند به شرح ذیل می باشند:

• دهستان فضل: روستاهای سوقند، بوژان، دربهشت، رود، غار، برفریز و اردوگاه بین المللی شهیدرجایی باغرود
• دهستان مازول: روستاهای صومعه، شیخ‌ابوالحسن، چنگ‌بز، طاغان، درختجوز، اریه، دامنجان و شهر بار
• دهستان بینالود:  روستاهای بقیع، قرونه، برمهان، دهنه حیدری و منطقه حفاظت شده حیدری