سهم بخش زبرخان از تخت بیمارستانی «صفر»
بخش زبرخان نیشابور با سه دهستان(زبرخان ، اردوغش و اسحاق آباد) و سه نقطه شهری( قدمگاه ، دررود و خرو) با 56635 نفر جمعیت طبق آمار رسمی سرشماری 1395 و 1100 کیلومتر وسعت و 68 آبادی دارای سکنه یکی از بخش های چهار گانه تابعه شهرستان نیشابور است.
این بخش به دلیل شرایط مناسب آب و هوایی ، خاک حاصلخیز و منابع آب سطحی و زیر سطحی غنی ، قطب کشاورزی استان محصسوب می شود. از سوی دیگر با استقرار دومین شهرک بزرگ صنعتی استان در این بخش ، اکنون به عنوان قطب صنعتی استان نیز محسوب می گردد.
حضور میلیون ها زائر و مسافر و توریست خارجی در طول سال در شهر مذهبی و تاریخی قدمگاه رضوی ، شهر ییلاقی دررود و شهر ییلاقی خرو و مناطق تفریحی مانند دیزباد بالا و گرینه و وجود حرم 9 امامزاده در این بخش آن را به قطب گردشگری نیز تبدیل کرده است .
طبق آمار رسمی سال 1395 ، جمعیت بخش زیرخان از 9 شهرستان استان خراسان رضوی بیشتر است. شهرستان های مانند جغتای(49175) ، جوین(54488) ، خوشاب(37181) ، فیروزه (37539)، داورزن (21911)، کلات (36237)، بجستان(31207) ، خلیل آباد(51701) ، باخرز(54615) ، و مهولات(51409). همچنین بخش زبرخان نیشابور به تنهایی جمعیتی بیشتر از 140 شهرستان کشور دارد.
علیرغم شرایط مناسب جهت ارتقای این بخش به شهرستان متاسفانه به دلایلی خاص این امر محقق نشده است . اما این بخش بزرگ و مستعد به دلیل عدم ارتقا در برخی شاخص های توسعه عقب ماندگی شدیدی پیدا کرده است که مهمترین آنها وضعیت نامطلوب بهداشت و درمان است.
در حالی که 9 شهرستان استان جمعیتی کمتر از زبرخان دارند اما به دلیل شهرستان بودن از شبکه بهداشت و درمان مستقل و امکانات بیمارستانی و شرایط خوب بهداشتی و درمانی برخوردار شده اند.
مردم بخش زبرخان در حال حاضر تحت پوشش دانشکده علوم پزشکی نیشابور قرار داشته و خدمات درمانی به آنان توسط درمانگاههای شهری مستقر در شهر های قدمگاه ، خرو ، دررود و روستاهای حاجی اباد ، باغشن ، بوژمهران و اسحاق آباد و دو پایگاه اورژانس جاده ای در حاشیه جاده مشهد – نیشابور (تهران) که در چشمه خسرو و خرو مستقر می باشند ، صورت می گیرد.
در حال حاضر هیچ گونه مرکز درمان بستر یا بیمارستانی در این بخش با این وسعت و جمعیت و حجم بالای گردشگر وجود ندارد و مردم باید به شهرهای نیشابور و مشهد مراجعه داشته باشند.
یکی از مهمترین علل عقب افتادگی زبرخان در امور بهداشتی و درمانی ، عدم ارتقا به شهرستان و نیزعدم ارتقای دانشکده علوم پزشکی نیشابور به دانشگاه بوده است. اگر چه قرار بود دانشکده علوم پزشکی نیشابور در مهرماه 1394 به دانشگاه ارتقا یابد ، اما این ارتقا با ضعف مدیران شهرستان نیشابورو عدم توجه مسولان استانی و کشوری اتفاق نیافتاد و شاخص های پزشکی در شهرستان نیشابور نسبت به شهرستان های همجوار بسیار در سطح پایینی قرار گرفت.
دانشکده علوم پزشکی نیشابور تنها یک شبکه بهداشت و درمان تحت پوش دارد و آن هم ، شهرستان فیروزه است ، درحالی که بخش زبرخان با شرایط خاصی که دارد نیازمند ارتقای امور اداری بهداشتی و درمانی است.اگر چه مسولان می فرمایند باید ارتقا در تقسیمات کشوری ابتدا رخ دهد و زبرخان به شهرستان تبدیل شود تا بعد شبکه بهداشت و درمان ایجاد گردد اما باید گفت با شرایط ویژه بخش زبرخان این بخش هم مانند چند بخش دیگر در سطح کشور که دارای شبکه بهداشت و درمان هستند می تواند شبکه بهداشت داشته باشد و مانند بسیاری از ادارات که اکنون در زبرخان مستقر هستند و خدمات رسانی به اهالی را تسهیل کرده اند، شبکه بهداشت هم می تواند مستقر گردد.با تاسیس شبکه بهداشت ، ساخت بیمارستان نیز در پی خواهد امد و تا حدود زیادی از نیاز های درمانی منطقه بر طرف می گردد.
در کدام بخش های کشور شبکه بهداشت و درمان تاسیس شده است؟
طرح تحول سلامت دولت محترم تدبیر و امید برای بسیار از نواحی کشور بسیار عالی اجرا شد و مردم به معنای واقعی طرح تحول سلامت را احساس کردند ولی نیشابوریان عزیز آنچنان که باید و شایسته آنان با بیش از نیم میلیون نفر جمعیت بود، اجرای طرح را احساس نکردند .
هم اکنون در تمامی مراکز استان های کشور حداقل یک دانشگاه علوم پزشکی فعال است که البته بنا بر آمار رسمی 7 مرکز استان نیز از نیشابور کم جمعیت تر هستند . شهرهای بیرجند ، بجنورد ، بوشهر ، شهر کرد ، یاسوج ، ایلام و سمنان که جمعیتی کمتر از نیشابور دارند. همچنینن در شهرهای سبزوار ، تربت حیدریه ، گناباد ،ایرانشهر ، زابل ، بابل ،دزفول ، فسا ، جهرم ،رفسنجان ، شاهرود ، کاشان ،جیرفت ، بم و ساوه که همگی شهرستان تابعه استان بوده و مرکزیت استان ندارند و جمعیتی کمتر یا حدود نیشابور دارند ، دانشگاه علوم پزشکی استقرار یافته و شهرهایی مانند مراغه ، آبادان ، شوشتر ، تربت جام ، اسفراین ،لار ، خوی ،سیرجان ، نیشابور، بهبهان دارای دانشکده علوم پزشکی هستند.
در 6 بخش کشور که در سطوح تقسیمات کشوری فقط بخشداری دارند و شهرستان نیستند و فرمانداری هم ندارند شبکه بهداشت و درمان تاسیس شده و چرا بخش زبرخان با اینکه فقط در استان خراسان رضوی از 9 شهرستان پرجمعیت تر است نباید شبکه بهداشت و درمان داشته باشد؟ اگر شهرستان شدن زبرخان و ارتقای آن در تقسیمات کشوری طول بکشد باز هم مردم باید در زمینه بهداشت و درمان مشکل داشته باشند؟ اگر قانون است باید برای همه کشور یکسان باشد نه اینکه فقط در زبرخان این امر وجود داشته باشد
در حال حاضر بخش زرقان از توابع شهرستان شیراز ، بخش کامفیروزه از توابع شهرستان مرو دشت ، بخش بختگان (آباده طشک) از توابع شهرستان نی ریز ، بخش سرچهان از توابع شهرستان بوانات وبخش بیضا از توابع شهرستان سپیدان همگی در استان فارس و بخش پاپی (سپید دشت )از توابع شهرستان خرم آباد استان لرستان ، که در سطح تقسیمات کشوری بخش هستند نه شهرستان و همگی از زبرخان کم جمعیت هستند ، دارای شبکه بهداشت و درمان هستند. امید است مسولین شهرستان و خصوصا فرماندار محترم ، ریاست دانشکده علوم پزشکی نیشابورو مسولان استانی با همراهی نمایندگان محترم مجلس ، خواسته به حق مردم زبرخان را جامه عمل بپوشانید و با ارتقای امور بهداشتی و درمانی آن به شبکه بهداشت و درمان به سمت ساخت یک واحد بیمارستان در این منطقه حرکت کنید.
اکنون که طرح تحول سلام در دولت محترم در حال اجراست از آن به بهترین شکل ممکن استفاده کنید. فرصت خدمت کوتاه است نگذارید فرصت ها بسوزد ، مثل آن مسوول محترم که در روزهای آخر کار خود گفت:«ما به حوزه بهداشت و درمان شهرستان نیشابور کمتر توجه کردیم و باید جبران شود.»
به امید آینده ای روشن و آباد برای قلب تپنده تاریخ ایران نیشابور عزیز
ظلم دولت ها به بهداشت و درمان نیشابور
در حالی که در دولت تدبیر و امید طرح تحول سلامت را به خوبی اجرا کرد و به عنوان شاخص ترین طرحی که مردم از آن در اقصی نقاط کشور منتفع شدند ، شهرستان نیشابور کمترین نفع و بخش زبرخان بسیار ناچیز از این خدمت دولت محترم برخوردار شدند.
نیشابور و توابع اکنون حدود 500 هزار نفر جمعیت دارند یعنی جمعیتی در حدود جمعیت استانهایی مثل سمنان و ایلام و کهکیلویه و بویر احمد و خراسان جنوبی ، ولی در امکانات پزشکی بسیار محروم است.دو بیمارستان آموزشی و یک بیمارستان خیریه تنها مراکز درمانی و بستری اصلی در نیشابور محسوب می شوند و هیچ مرکز تخصصی و فوق تخصصی در این شهرستان ایجاد نشده است .اگر چه چند سال است طرح بیمارستان سوم نیشابور در شمالی ترین نقطه شهر شروع شده اما گویا با تزریق قطره چکانی اعتبارات، این بیمارستان به سال 1400 هم نخواهد رسید.این درحالی است که بیمارستانهای مجهز و تخصصی و فوق تخصصی در مشهد ، تربت حیدریه ، گناباد و سبزوار در این سال ها افتتاح و به بهره برداری رسیده اند.گناباد که شهرستانی با 88 هزار نفر جمعیت است و شهر گناباد هم 40 هزار نفر جمعیت دارد در آن بیمارستان 200 تختخوابی افتتاح می شود اما نیشابور شهرستان 450 هزار نفری و شهری 264 هزار نفری دریغ از یک بیمارستان مدرن و تخصصی و بزرگ.نکته جالب اینست که مسولان نیشابوری در خواب هستند و نمی دانند چقدر نیشابور در حوزه درمان از شهرستان های هم سطح خود عقب افتاده ، اما مسولان کشوری چه می کنند آیا انها هم در خوابند و متوجه نمی شوند که اعتبارات حوزه درمان را چگونه و بر چه اساسی باید توزیع کرد ؟ آیا جمعیت ملاک توسعه اموربهداشت و درمان نیست؟
شاخص برخورداری از تخت بیمارستانی در نیشابور در حال حاضر هشت دهم تخت به ازاء هر 1000 نفر جمعیت است و این شاخص در سطح کشور یک و شش دهم می باشد . این شاخص در زبرخان صفر است. لذا می طلبد که از شرایط فراهم شده در طرح تحول سلامت با پیگیری مسولان شهرستان، خیر بیشتری به مردم نیشابور و زبرخان برسد.
در سال های گذشته در شهرستانهای سبزوار ، تربت حیدریه و گناباد در استان خراسان رضوی و در شهرستانهای بجنورد و بیرجند در استانهای خراسان شمالی و جنوبی ، دانشکده های علوم پزشکی به دانشگاه ارتقا یافتند که این امر سبب بهبود امکانات و خدمات بهداشتی و درمانی در سطح بسیار عالی در این شهرستان ها گردید. اکنون سطح خدمات علوم پزشکی در نیشابور ، سطح دانشکده است و از این لحاظ با تربت جام و اسفراین برابر هستیم.
نویسنده : محمد تاجیک