نتایج سرشماری 1395 و جمعیت شهری کشور

بر اساس نتایج سرشماری رسمی سال 1395 که توسط مرکز آمار ایران صورت گرفت ، جمعیت کل کشور 79 میلیون و 926 هزار و 270 نفر است که 59 میلیون و 146 هزار و 847 نفر در نقاط شهری و 20 میلیون و 730 هزار و 625 نفر در نقاط روستایی زندگی می‏کنند.یعنی حدود 74 درصد جمعیت کشور شهر نشین هستند که در 1245 نقطه شهری در کشور زندگی می کنند.

با اعلام نتایج نهایی سرشماری رسمی سال 1395 توسط مرکز آمار ایران، تعداد شهرهای بالای یکصد هزار نفر مشخص شد. بر این اساس در سال 1395 تعداد 98 شهر کشور دارای جمعیت بالای یکصد هزار نفر هستند.این در حالی است که در سال 1385 تعداد شهرهای بالای یکصدهزار نفر جمعیت 74 شهر و در سال 1390 این تعداد به 86 شهر بالغ گشته است.

در سال 1395 ، استان تهران با 12 شهر بالای یکصد هزار نفر ، بیشترین تعداد شهر یکصد هزارنفری را داراست. خوزستان با 10 شهر بالای یکصد هزار نفری رتبه دوم را داراست.استان خراسان رضوی با 7 شهر و استانهای  اصفهان و آذربایجان غربی هر کدام با 6 شهر در رتبه های بعدی قرار دارند. استان های البرز و کرمان هر کدام با 5 شهر ، استان های سیستان و بلوچستان ، فارس، کردستان و مازندران هر کدام با 4 شهر  و استان های لرستان ، گیلان  و آذربایجان شرقی هر کدام با 3 شهر و استان های  مرکزی ، همدان ، گلستان ،بوشهر و سمنان هر کدام با 2 شهر بالای یکصد هزار نفر در رتبه های بعدی قرار دارند. بقیه استان های کشور دارای یک شهر بالای یکصد هزار نفر هستند که در رتبه های بعدی قرار می گیرند و تنها شهر یکصد هزار نفری آنها شهر مرکز استان هستند.

کلان شهرهای میلیونی ایران

در تعریف بین‌المللی کلانشهر که توسط  سازمان ملل متحد آورده شده کلان‌شهر یا مادر شهر به شهرهایی گفته می‌شود که بیش از ۸ میلیون نفر جمعیت داشته باشند. از این رو از دیدگاه تعریف بین‌المللی در ایران تنها شهر  تهران به عنوان کلان‌شهر شناخته می‌شود. درعین حال همانطور که تعریف مفهوم شهر در کشورهای مختلف متفاوت می‌باشد، تقسیم‌بندی انواع شهرها نیز برحسب سطح فعالیت‌ها، میزان جمعیت پذیری و حوزه نفوذ شهر در کشورهای گوناگون با یکدیگر یکسان نیست. اما در ادبیات رایج کشور ایران اصطلاح کلان‌شهر معادل مادرشهر (متروپلیس) است و به شهرهایی اطلاق می‌شود که حداقل یک میلیون نفر جمعیت داشته و واجد مرکزیتی اقتصادی - سیاسی که در مقیاس ناحیه‌ای یا ملی از موقعیتی مرکزی برخوردار باشد. تعریف کلانشهر در سال ۱۳۸۷ وزارت مسکن و شهرسازی وقت  اصلاح شد و طبق آن شهرهای با جمعیت بیش از ۵۰۰ هزار نفر کلان‌شهر محسوب می‌شوند. به دلیل نداشتن تعریف حقوقی واحد از کلان‌شهر در ایران فقط شهرهای بالای یک میلیون نفر می‌توانند از مزایای قانون مالیات بر ارزش افزوده بهره بیشتری ببرند. با تصویب شورای عالی شهرسازی و معماری شهرهای زیر یک میلیون نفر می‌توانند به صورت قانونی و رسمی کلان‌شهر شوند اما نمی‌توانند از قانون مالیات بر ارزش افزوده بهره بیشتری ببرند.

 در حال حاضر و بر اساس سرشماری رسمی سال 1395 به ترتیب شهرهای                            1- تهران (8693706  نفر )  2- مشهد ( 3001184 نفر)  3- اصفهان ( 1961260 نفر )                  4- کرج( 1592492 نفر ) 5-  شیراز ( 1565572 نفر ) 6- تبریز (1558693 نفر ) 7- قم (1201158 ) و 8-  اهواز (1184788 نفر ) که بالای یک میلیون نفر جمعیت دارند به صورت رسمی کلان‌شهر محسوب می‌شوند.

اما شهرهای  9- کرمانشاه (946651 نفر ) 10- ارومیه (736224 نفر ) 11- رشت (679995 نفر ) 12- زاهدان (587730 نفر ) 13- همدان ( 554406 نفر ) 14- کرمان (537718 نفر ) 15- یزد (529673 نفر ) 16- اردبیل (529374 نفر ) 17- بندرعباس (526648 نفر ) و 18- اراک (520944 نفر ) در رتبه های بعدی قرار داشته و البته کلان شهر نوع دوم کشورمان محسوب می شوند که بین پانصدهزار تا یک میلیون نفر جمعیت دارند.

تهیه کننده: محمد تاجیک –کارشناس ارشد جغرافیا و دبیر جغرافیای شهرستان فیروزه استان خراسان رضوی